پسرم ! بدان كه « روزى » بر دو گونه است : يك نوع روزى است كه به جستجوى آن بر مىخيزى و روزى ديگرى است كه به سراغ تو خواهد آمد يعنى اگر تو هم به سويش نروى به سويت مىآيد ، چه زشت است خضوع به هنگام نياز و جفا و ستم به هنگام بى نيازى . تنها از دنيا آن مقدار مال تو خواهد بود كه با آن سراى آخرتت را اصلاح كنى . اگر قرار است براى چيزى كه از دستت رفته ناراحت شوى پس براى هرچيزى كه به تو نرسيده نيز ناراحت باش ! با آنچه در گذشته ديده و شنيدهاى بر آنچه هنوز نيامده است استدلال كن ! چرا كه امور شبيه يكديگرند از كسانى مباش كه پند و اندرز به آنها سود نمىبخشد ، مگر آن زمان كه سخت در توبيخ او مبالغه كنى ، چرا كه عاقلان با اندرز و آداب پند مىپذيرند ، امّا چهارپايان با زدن و ادب كردن ! همّ و غمها را با نيروى صبر و حسن يقين از خود دور ساز !
كسى كه ميانه روى را ترك كند از راه حق منحرف شده ، يار و همنشين در حكم خويشاوند است .
دوست آن است كه در نبود انسان حقّ دوستى را رعايت كند ، هوا و هوس شريك كورى است . چه بسا بيگانگانى كه از خويشاوندان نزديكترند و خويشاوندانى كه از هركس دور تر مىباشند !
غريب كسى است كه دوست نداشته باشد . كسى كه از حق تجاوز كند در تنگنا قرار مىگيرد . آن كس كه به ارزش خود اكتفا كند برايش پايندهتر خواهد بود . مطمئنترين وسيلهاى كه مىتوانى به آن چنگ بزنى وسيلهاى است كه بين تو و خدايت ايجاد رابطه كند . كسى كه به كار تو اهميّت نمىدهد در حقيقت دشمن تو است ، گاه مىشود كه نوميدى نوعى وصول به مقصد است ! و اين در صورتى است كه طمع موجب هلاكت شود . چنان نيست كه هر عيب پنهانى آشكار شود و همه فرصتها به نتيجه رسد ، گاه مىشود كه بينا به خطا مىرود و نابينا به مقصد مىرسد ، شرّ و بدى را تأخير افكن زيرا هروقت بخواهى مىتوانى انجام دهى ! بريدن از جاهل معادل پيوند با عاقل و هوشيار است ! . . .
كسى كه از مكر روزگار ايمن بماند زمانه به او خيانت خواهد كرد و كسى كه آن را بزرگ بشمارد او را خوار خواهد ساخت . چنين نيست كه هر تيراندازى به هدف بزند . آن گاه كه حكومت تغيير كند و دگرگون شود زمانه نيز دگرگون خواهد شد ؛ پيش از حركت به سوى سفر دربارهء همسفرت جستجو و تحقيق كن و پيش از گرفتن منزل دربارهء همسايه ات . از گفتن سخنان بى محتوا بر حذر باش گرچه آن را از ديگرى نقل كنى .
سخنى در مورد زنان
از مشاوره با زنان ( هوسباز ) بپرهيز كه نظريّهء آنها ناقص و تصميمشان سست و ناپايدار است