آنچه مشاهده مىگردد بر بود وى گواهند نه بر حضور وى .
انديشه ها بر او احاطه ندارند بلكه با آثار عظمتش بر آنها متجلّى شده ، با نيروى عقل مسلّم شده ، كه كنه ذاتش را درك نتوان كرد و انديشه هاى ژرف انديشى را كه ادّعاى پىبردن و احاطه بر كنه ذات را دارند ، به محاكمه مىكشد ! . ( او بزرگ است ) امّا نه به اين معنا كه حدّ و مرز جسمش طولانى است ، ( او با عظمت است ) امّا نه آن عظمتى كه جسدش را بزرگ جلوه دهد ؛ نه ، بلكه شأن و مقامش بزرگ و حكومتش با عظمت است .
پيامبر بزرگ
گواهى مىدهم كه محمّد بنده و فرستادهء برگزيده و امين مورد رضايت اوست . وى را با برهانهايى روشن و پيروزى بر كفر و شرك و واضح نمودن راه راست گسيل داشت و او نيز رسالت حق را آشكارا ابلاغ كرد و انسانها را به جادهء حق رهنمون شد ، پرچمهاى هدايت را برافراشت و نشانه هاى روشن را برقرار ساخت و رشتههاى اسلام را محكم و دستگيره هاى ايمان را استوار گردانيد .
قسمتى ديگر از اين خطبه پيرامون آفرينش حيرتانگيز بعضى از جانداران
اگر در عظمت قدرت و بزرگى نعمت او مىانديشيدند به راه راست باز مىگشتند و از آتش سوزان مىترسيدند ، امّا دلها بيمار و چشمها معيوب است . آيا به مخلوقات كوچكش نمىنگرند كه چگونه آفرينش آنها را استحكام بخشيده و تركيب و به هم پيوستگى آنها را متقن گردانيده است و گوش و چشم براى آنان به وجود آورده و استخوان و پوستشان را نظام بخشيده ؟
به همين مورچه با آن جثّهء كوچك و اندام ظريفش بنگريد كه چگونه لطافت خلقتش با چشم و انديشه درك نمىگردد . نگاه كنيد ، چگونه روى زمين راه مىرود و براى بدستآوردن روزيش تلاش مىكند ؛ دانه ها را به لانه نقل مىنمايد و در جايگاه مخصوص نگهدارى مىكند . در فصل گرما براى زمستان و به هنگام امكان ، براى زمانى كه جمعكردن برايش ممكن نيست ، ذخيره مىكند ؛ روزيش تضمين گرديده و خوراك لازم و موافق طبعش آفريده شده ، خداوند منّان از او غفلت نمىكند و پروردگار پاداش ده ، محرومش نمىسازد ، گو اين كه در دل سنگى سخت و صاف و يا در ميان صخرهاى خشك و بى رطوبت باشد و اگر در مجارى خوراك و قسمتهاى بالا و پايين دستگاه گوارشش