خطبهء 178
كه در مورد گواهى به وحدانيّت خداوند و بر رسالت رسول خدا صلى الله عليه و آله و تقوا ايراد فرموده است .
و گفته شده كه اين خطبه را پس از قتل عثمان در آغاز خلافتش ايراد كرده است .
خدا و پيامبرش
هيچ كارى وى را به خود مشغول نمىسازد و گذشت زمان در او دگرگونى ايجاد نمىكند و مكانى وى را در بر نمىگيرد ؛ هيچ زبانى قدرت توصيفش را ندارد . نه تعداد فراوان قطرات آبها و نه ستارگان آسمان ، نه ذرات خاك همراه گردبادها در هوا و نه حركات مورچگان بر سنگهاى سخت و نه استراحگاه مورچههاى ريز در شبهاى تار ، هيچ كدام از اينها از او مخفى و پنهان نيست . او به خوبى از محلّ سقوط برگها و حركات مخفيانهء چشمها آگاه است و گواهى مىدهم كه جز « الله » خدايى نيست و همتايى برايش تصوّر نتوان كرد . شك و ترديدى در هستىاش وجود ندارد ، به آيينش كافر نيستم و خلقتش را انكار نمىكنم . شهادت كسى كه نيّتش راست ، درونش پاك ، يقينش خالص و ميزان عملش سنگين است ، و گواهى مىدهم كه محمّد صلى الله عليه و آله بنده و فرستادهء برگزيده وى از ميان خلايق است كه براى تشريح حقايق آيين خدا انتخاب شده و به ويژگيهاى خاصّ اخلاقى گرامى داشته و او را براى رساندن رسالتهاى كريمانهاش برگزيده و هموست كه به وسيلهء وى نشانههاى هدايت آشكار و تاريكيهاى كورى ضلالت ، جلا و روشنى يافته است ( تا همگان آن را بشناسند و حذر كنند ) .
اى مردم ! دنيا آرزومندان و دلبستگان خود را مىفريبد ، از وعدههاى دروغين به علاقهمندان خود بخل نمىورزد و بر آنكس كه بر دنيا پيروز گردد ، چيره خواهد شد ( و سرانجام او را هلاك خواهد نمود ) . سوگند به خدا ! ممكن نيست هيچ ملّتى از آغوش ناز و نعمت زندگى گرفته شده باشند ، مگر به واسطهء گناهانى كه مرتكب شدهاند ، زيرا خداوند « به بندگان ستم روا نمىدارد » . « 1 » اگر مردم آنگاه كه بلاها بر آنها نازل مىشود و نعمتها از آنها سلب مىگردد با صدق نيّت درپيشگاه خدا تضرّع كنند و با قلبهاى پر محبّت نسبت به پروردگار ، از او درخواست نمايند ، مسلّماً آنچه را از دستشان رفته ، باز خواهد گردانيد و هرگونه مفسدهاى را برايشان اصلاح خواهد نمود . من از اين مىترسم كه شما در جهالت و غرور قرار گرفته باشيد ، چه اين كه در جريانهاى گذشته به سويى مايل شديد كه از نظر من قابل تمجيد نبود ؛ امّا اگر وضع شما بار ديگر تغيير كند ( و همچون زمان پيامبر ، مسلمانانى خالص گرديد ) سعادتمند خواهيد شد ، وظيفهء من جز تلاش و كوشش نيست . اگر مىخواستم بگويم ( و كوتاهىهاى شما را دربارهء خود بازگو كنم ) مىگفتم ، امّا اميد است خداوند از گذشته صرف نظر كند !
هامش
( 1 ) . سورهء آل عمران ، آيهء 182 .