نه ، . . . « بلكه براى اين بود كه آنان را در معرض امتحان آورد تا كداميك عمل نيكوتر انجام مىدهند » « 1 » تا پاداش و كيفر ، مفهوم صحيح داشته باشد ( زيرا تا كسى صفات درونى را در قالب عمل آشكار نكند ، نه مستحقّ پاداش است نه مستوجب مجازات ) .
برترى اهل بيت پيامبر صلى الله عليه و آله
كجا هستند آنان كه ادّعا مىكردند راسخان در علمند نه ما و اين ادّعا را از طريق دروغ و ستم بر ما عنوان مىكردند ( كجا هستند تا ببينند كه ) خداوند ما را برترى داد و آنان را پست و خوار ساخت ؛ به ما عطا كرد و آنها را محروم ؛ ما را در حريم نعمت خويش داخل و آنان را خارج نموده است . به وسيلهء ما درخواست هدايت مىشود و از منبع وجود ما نابينايان خواستار روشنايى مىگردند .
امامان و پيشوايان از قريش هستند و درخت وجودشان در سرزمين وجود اين تيره از بنى هاشم غرس شده است . اين مقام درخور ديگران نيست و رهبران ديگر شايستگى اين مقام را ندارند .
گمراهان
قسمت ديگرى از اين خطبه پيرامون گمراهان
دنيا را مقدّم داشتند و آخرت را ترك گفتند . آب گوارا و صاف ( لذّت آخرت ) را رها كردند و آبهاى پرلجن و متعفّن ( هوسرانيهاى دنيا ) را نوشيدند . گويا فاسق آنان را مىنگرم كه بازشتى همنشين شده و با آن انس گرفته و آن را موافق طبع خود يافته است ، آن چنان كه به وسيلهء گناه موى خويش را سفيد كرده و اخلاق و خوى او به رنگ گناه درآمده است ، سپس همچون سيلى خروشان حملهور شده و آنچه را كه غرقمىكند ، مهمنمىداند و يا همچون شعلهء آتشى است كه اعتنا ندارد چه چيز را مىسوزاند و ( خاكستر مىكند ) .
كجايند آن عقلها كه از چراغهاى هدايت خواستار روشنى گردند ؟ و كجايند چشمهايى كه به مناره ها و نشانه هاى تقوا دوخته شوند ؟ ! كجايند آن دلها كه به خدا بخشيده شدهاند و با يكديگر پيمان اطاعت خدا را بستهاند ؟ ( ولى افراد پست ) بر متاع پست دنيا ازدحام و براى بدست آوردن حرام به يكديگر پهلو مىزنند .
پرچم بهشت . . . و دوزخ در برابر ديدگاه آنان برافراشته شده ( امّا ) با اين حال روى خود را از بهشت گردانيده و با كردار خود به آتش روى آور شدهاند . پروردگارشان آنها را به سوى ( سعادت ) فراخوانده ( ولى ) آنها پشت كرده ، فرار نمودهاند و شيطان آنان را فراخوانده ، دعوتش را پذيرفته و به سويش شتابان حركت كردهاند .
هامش
( 1 ) . اقتباس از آيهء 7 سورهء هود .