باب 7 حكم كفالت برخى از ورثه سهم برخى ديگر را از طلب ميت
1456 - ( 1 ) حسن بن جهم گويد : « از امام رضا « 1 » عليه السلام سؤال كردم : شخصى كه از من طلبكار است مىميرد و از خود ، فرزندان دختر و پسر و كوچك و بزرگ برجاى مىگذارد . يكى از وارثان او نزد من مىآيد و مىگويد : من سهم خود را از حق پدرم بر تو حلال كردم و از جانب خواهران و برادرانم نيز حلال هستى و من كفالت مىكنم كه رضايت آنان را جلب كنم .
امام عليه السلام فرمود : تو نسبت به آن ، آزاد و حلال هستى .
گفتم : اگر به آنها نپردازد [ تكليف چيست ؟ ]
امام عليه السلام فرمود : آن به گردن اوست .
گفتم : اگر وارثان ميّت به من مراجعه كردند و گفتند : حق ما را بپرداز .
امام عليه السلام فرمود : آنان در حكم ظاهرى چنين حقى دارند ، ولى تو ميان خود و خداى خود از ناحيهء آن آزاد و حلال هستى . هنگامى كه شخص حلال كنندهء تو جلب رضايت آنان را براى تو كفالت كند ، پس ضامن بهجاى تو بار آن را به دوش مىكشد .
گفتم : دربارهء كودك چه مىفرماييد ؟ آيا مادرش مىتواند حلال كند ؟
امام عليه السلام فرمود : آرى ، هنگامى كه چيزى داشته باشد كه با آن رضايتش را جلب كند يا به وى بپردازد .
گفتم : اگر مادرش چيزى نداشته باشد .
امام عليه السلام فرمود : در اين صورت جايز نيست .
گفتم : از شما شنيدم كه فرموديد : مادرش مىتواند حلال كند ؟ امام عليه السلام فرمود : مقصود من موردى بود كه مال داشته باشد .
گفتم : آيا پدر مىتواند مال فرزندش را حلال كند ؟
امام عليه السلام فرمود : ما با وجود پدرم امام موسى بن جعفر عليه السلام از خود اختيارى نداشتيم . او هر كارى كه مىخواست ، انجام مىداد .
گفتم : آن مرد از جانب آن كودك براى من كفالت كرد كه سهم وى براى من حلال باشد . پس اگر قبل از بالغ شدن كودك فوت كند ، چيزى برعهدهء او نيست ؟
امام عليه السلام فرمود : آنگونه كه با تو شرط كرد ، جايز و صحيح است . »
باب 8 عدم لزوم پرداخت مضمون عنه بيش از آنچه كه ضامن پرداخته است
1457 - ( 1 ) عمر بن يزيد گويد : « از امام صادق عليه السلام سؤال كردم : شخصى مالى را براى ديگرى كفالت و سپس با طلبكار بر آن مصالحه مىكند .
امام عليه السلام فرمود : او تنها به همان مقدار حق دارد كه بر آن مصالحه كرده است . »
هامش
( 1 ) . در متن « سالت الحسن » آمده است كه اشتباه است و « ابا الحسن » صحيح است .