393 - 45639 - ( 5 ) ابوايّوب خزّاز گويد : « از اسماعيل بن جعفر پرسيدم : چه زمانى شهادت پسر جايز است ؟
او گفت : آن زمان كه ده ساله شود . ابوايوب خزّاز گويد : پرسيدم : آيا كار او نافذ است ؟ ابوايّوب خزّاز گويد : او گفت : رسول خدا صلى الله عليه و آله با عايشه مباشرت كرد ، در حالى كه عايشه ده ساله بود و با دختر آميزش نمىشود تا آن كه زن شود ؛ بنابراين اگر پسر ده سال داشته باشد ، كار او و شهادت او جايز است . »
394 - 45640 - ( 6 ) اميرالمؤمنين على عليه السلام فرمود : « شهادت بچّهها ميان خودشان مادامى كه از هم جدا نشده يا به خانوادهء خودشان برنگشتهاند ، جايز است . »
395 - 45641 - ( 7 ) از اميرالمؤمنين على عليه السلام در حديثى آمده است : « و پيوسته مىفرمود : شهادت بچّهها در ميان خودشان در خصوص جراحت جايز است ؛ مادامى كه از يكديگر جدا نشده و به خانوادههاىشان باز نگشتهاند يا كسى از كسانى كه حرفى به آنان تلقين مىكند ، آنان را نديده باشد . »
396 - 45642 - ( 8 ) امام باقر يا امام صادق عليهما السلام دربارهء بچّه كه بر شهادتى شهادت مىدهد ، فرمود : « اگر هنگامى كه بالغ مىشود مىفهمد كه آن حقّ است ، شهادتش جايز است . »
397 - 45643 - ( 9 ) اسماعيل بن مسلم از امام صادق عليه السلام از پدرشان از پدرانشان از اميرالمؤمنين على عليه السلام روايت كرده است كه : « شهادت بچّهها اگر در حال بچگى شاهد بودهاند ، در بزرگى جايز است ؛ مادامى كه شهادت را فراموش نكرده باشد و همچنين يهوديان و مسيحيان زمانى كه مسلمان شوند ، شهادتشان جايز است و برده هم اگر شهادتى بدهد و سپس آزاد گردد ، اگر حاكم پيش از آن كه [ برده ] آزاد شود شهادت وى را رد نكند ، شهادتش جايز است .
و اميرالمؤمنين عليه السلام افزود : و اگر برده براى شهادت آزاد شود ، شهادت وى جايز نيست . »
در من لا يحضره الفقيه آمده است : « مصنّف اين كتاب [ شيخ صدوق قدس سره ] گويد : امّا فرمودهء امام عليه السلام كه اگر حاكم پيش از آزاد شدنش شهادت برده را رد نكرده باشد ، منظور از آن اين است كه به دليل فسق آشكار يا حالتى كه عدالت او را آسيبپذير كند ، نه به اين دليل كه عبد ( برده ) است ؛ چرا كه شهادت عبد [ برده ] جايز است و نخستين كسى كه شهادت برده را جايز ندانست ، عمر بود . »
شيخ طوسى قدس سره گويد : « فرمودهء امام عليه السلام كه : اگر براى شهادت آزاد شده است ، شهادت برده جايز نيست ، بر اين مورد تطبيق مىشود كه اگر ارباب برده ، او را آزاد كند تا به نفع ارباب شهادت دهد ، شهادت او جايز نيست . »
جامع أحاديث الشيعة (منابع فقه شيعه) (فارسى) — صفحة 365
مساهمون: السيد البروجردي
ص٣٦٥