1840 - 47089 - ( 18 ) مردى گفت : « اى رسول خدا ، هر كس كه حج را ترك كند ، كافر شده است ؟ حضرت فرمود : نه ، هر كس كه حقّ را انكار كند ، كافر شده است . »
1841 - 47090 - ( 19 ) حضرت رضا عليه السلام فرمود : « مشيت و اراده از صفات فعل است و هر كس كه بگويد خداوند متعال هميشه اراده و مشيت داشته است ، ( يكتاپرست ) نيست . »
1842 - 47091 - ( 20 ) بريد بن عمير بن معاويهء شامى گويد : « در مرو خدمت حضرت على بن موسى الرضا عليه السلام رسيدم . به امام گفتم : اى پسر رسول خدا ، از حضرت صادق عليه السلام براى ما روايت شده است كه نه جبر و نه تفويض بلكه چيزى بين اين دو ؛ معناى اين روايت چيست ؟ حضرت فرمود : هر كس كه بگويد كارهاى ما را خداوند انجام مىدهد و سپس ما را بر آن عذاب مىكند ، او جبرى است و هر كس كه بگويد خداوند عز و جل كار آفرينش را به حجتهاى خويش عليه السلام واگذار كرده است ، او تفويض قائل شده است و قائل به جبر ، كافر و قائل به تفويض ، مشرك است .
( بريد بن عمير گويد ) به امام گفتم : اى پسر رسول خدا ، پس چيزى بين اين دو چيست ؟ حضرت فرمود : اين كه راهى باشد به سوى انجام آنچه بدان امر شده و ترك آنچه از آن نهى شدهاند . به امام گفتم : آيا براى خدا در اين باره مشيت و ارادهاى هست ؟ حضرت فرمود : اما در طاعتها ، پس مشيت و ارادهء خداوند در آنها همان امر به آن و رضايت بدان و كمك كارى بر آن است و اراده و مشيت خدا در گناهان ، همان نهى از آنها و ناخشنودى از آنها و كمك نكردن و رها كردن بر گناه است .
گفتم : آيا براى خداوند در اينها قضاء است ؟ حضرت فرمود : آرى . هر فعلى كه بندگان انجام مىدهند - خوب يا بد - در آن براى خدا قضاء است . پرسيدم : معناى اين قضاء چيست ؟ حضرت فرمود : حكم بر بندگان به آنچه استحقاقش را از ثواب و عقاب در دنيا و آخرت دارند . »
1843 - 47092 - ( 21 ) امام صادق عليه السلام فرمود : « مردم در موضوع قَدَر بر سه گونهاند : فردى كه مىگويد خداوند مردم را بر گناهان مجبور كرده است . اين شخص به خداوند در حكمش ستم كرده و او كافر است ؛ فردى كه مىگويد كار به خود مردم واگذار شده است . اين شخص خدا را در قدرتش سست كرده و او كافر است ؛ فردى كه مىگويد خداوند عز و جل به بندگان آنچه طاقتش را دارند ، تكليف كرده و آنچه طاقت ندارند ، تكليف نكرده است و چون نيكى مىكند ، خدا را مىستايد و چون بدى مىكند ، از خداوند استغفار مىكند ؛ اين مسلمان كامل است . »
جامع أحاديث الشيعة (منابع فقه شيعه) (فارسى) — صفحة 1057
مساهمون: السيد البروجردي
ص١٠٥٧