( 1 )
كتاب ديات
( 2 ) « ديات » جمع ديه - با تخفيف يا - مىباشد و « ديه » ، مالى است كه به جنايت بر حرّ در نفس يا پايينتر از آن ، واجب مىشود ، چه مقدر باشد يا نه . و چه بسا غير مقدّر ، به ارش و حكومت ، و مقدر ، به ديه ناميده مىشود . و نظر در آن در اقسام قتل و مقدارهاى ديات و موجبات ضمان و جنايت بر اعضا و ملحقات است .
( 3 )
اقسام قتل
( 4 )
مسألهء 1 - قتل يا عمد محض است يا شبيه عمد يا خطاى محض است .
( 5 )
مسألهء 2 - بدون اشكال عمد به قصد قتل به وسيلهء كارى كه نوعا به مثل او كشته مىشود تحقق پيدا مىكند .
و همچنين است به قصد فعلى كه نوعا مىكشد اگر چه قصد قتل نكرده باشد ، بلكه ظاهر اين است كه عمد تحقق پيدا مىكند به كارى كه غالبا به آن كشته نمىشود - به رجاء تحقق قتل - مانند كسى كه او را به رجاء قتل ، به وسيلهء عصا بزند پس قتل اتفاق بيفتد .
( 6 )
مسألهء 3 - اگر فعلى را كه غالبا مرگ به وسيله آن حاصل نمىشود قصد كند و قصد قتل با آن ننمايد
كما اينكه اگر او را با تازيانهء سبك يا سنگريزهها و مانند اينها بزند پس قتل اتفاق بيفتد ، پس آيا اين عمد است يا نه ؟ در آن دو قول است كه اشبه آنها دومى مىباشد .
( 7 )
مسألهء 4 - اگر او را با عصا بزند و از روى او برندارد تا بميرد اين عمد مىباشد
اگر چه قصد