پس سرايت كند و بميرد همچنين است . و امّا اگر از چيزهايى باشد كه سرايت ندارد و غالبا هم نمىكشد و جانى نيز قصد قتل را ندارد در آن اشكال است بلكه اقرب عدم قتل است به آن ، و ديهء شبه عمد ثابت مىباشد .
( 1 )
مسألهء 16 - اگر غذاى مسمومى كه غالبا مثل آن مىكشد يا قصد قتل او را به آن دارد جلوى او بگذارد پس اگر حال را نداند و بخورد و بميرد بر او قود مىباشد
و مباشرت كسى كه بر او جنايت شده ، اثرى ندارد . و همچنين است حال اگر مجنى عليه غير مميز باشد ، خواه آن را به غذاى خودشن مخلوط كرده و به او تقديم نموده باشد يا به او هديه كرده باشد يا آن را با غذاى خورنده مخلوط كرده باشد .
( 2 )
مسألهء 17 - اگر غذاى مسمومى را جلوى او بگذارد با علم شخص خورنده به اينكه سمّ كشنده در آن مىباشد ، پس آن را عمدا و از روى اختيار بخورد ، نه قود دارد و نه ديه .
و اگر به دروغ بگويد كه در آن سمّ غير كشنده مىباشد كه براى چنين چيزى معالجه است پس آن را بخورد و بميرد بر او قود مىباشد . و اگر بگويد در آن سمّ است و مطلق بگذارد پس آن را بخورد نه قودى هست و نه ديهاى .
( 3 )
مسألهء 18 - اگر غذايى كه در آن سمّ غير كشنده است غالبا به او تقديم كند چنانچه قصد قتل او را - و لو رجاء - بكند اين عمد است
در صورتى كه خورنده جاهل به آن باشد ؛ و اگر قصد قتل را نداشته باشد قود ندارد .
( 4 )
مسألهء 19 - اگر مسموم را جلوى او بگذارد به گمان اينكه خون او هدر است پس خلاف آن آشكار شود قتل عمد نمىباشد
و در آن قودى نيست .
( 5 )
مسألهء 20 - اگر سمّ را در غذاى صاحب منزل قرار دهد پس صاحب منزل بدون علم به آن ، آن را بخورد و بميرد در صورتى كه اين كار به قصد قتل صاحب منزل باشد بر او قود مىباشد
؛ و امّا اگر آن را به قصد كشتن مثلا سك ، در آن قرار دهد پس صاحب منزل آن را بخورد قود ندارد بلكه ظاهر آن است كه ديه هم ندارد . و اگر بداند كه صاحب منزل از آن مىخورد ، ظاهر آن است كه بر او قود مىباشد .
( 6 )
مسألهء 21 - اگر در خانهء او غذاى مسمومى باشد و شخصى بدون اذن او داخل شود پس بخورد و بميرد نه قود دارد و نه ديه .
و اگر او را به خانهاش دعوت كند - نه براى خوردن غذا - پس آن را بدون اذن صاحب خانه و عدوانا بخورد ، قود ندارد .
( 7 )
مسألهء 22 - اگر چاهى را حفر نمايد به طورى كه با افتادن در آن كشته مىشود ، و ديگرى را كه جاهل به آن است طورى بخواند كه به آمدن او ، در آن مىافتد پس بيايد و بيفتد و بميرد بر او قود مىباشد .
و اگر چاه در غير راه او باشد و او را بخواند نه به طورى كه در چاه بيفتد اما شخصى كه مىآيد از غير آن راه بيايد پس در چاه بيفتد نه قود دارد و نه ديه .