( 1 )
كتاب ايلاء
( 2 ) « ايلاء » قسم بر ترك وطى زوجه دائمى است كه به او دخول شده است ، به طور ابدى ( يا ) در مدتى كه بيشتر از چهار ماه مىباشد براى آنكه به زن ضرر وارد كند . پس به غير قيودى كه ذكر شدند ، تحقق پيدا نمىكند اگر چه قسم با فقد آنها منعقد مىشود و بر آن آثارش در صورتى كه شرايطش جمع باشد ، مترتب مىشود .
( 3 )
مسألهء 1 - ايلاء مانند مطلق قسم فقط به اسم خداى متعال كه اختصاص به او دارد يا غالبا بر او اطلاق مىگردد منعقد مىشود
و عربيت و لفظ صريح ، در اينكه آنچه كه مورد قسم واقع شده ترك جماع در قبل زن است در آن معتبر نمىباشد بلكه معتبر آن است كه صدق كند كه بر ترك اين عمل به لفظى كه ظاهر در آن است قسم خورده است ؛ پس قول او « لا أطؤك » يا « لا اجامعك » يا « لا امسّك » بلكه و قول او « لا جمع رأسى و رأسك و سادة او مخدة » در صورتى كه به آن قصد ترك جماع را بنمايد ، كفايت مىكند .
( 4 )
مسألهء 2 - اگر ايلاء با شرايطش تمام شود پس اگر با خوددارى او از نزديكى با او صبر كند كلامى نيست .
و گرنه زن حق دارد كه مرافعه را نزد حاكم ببرد و حاكم او را احضار كند و چهار ماه مهلت بدهد پس اگر در اين مدت رجوع كرد و با او نزديكى نمود كه همان است و گرنه او را بر يكى از دو امر مجبور مىكند يا رجوع يا طلاق ، پس اگر يكى از آنها را انجام دهد كه همان و گرنه او را حبس مىكند و در مأكل و مشرب بر او تنگ مىگيرد تا يكى از آنها را اختبار نمايد و او را بر يكى از آنها به طور معين مجبور نمىكند .
( 5 )
مسألهء 3 - اقوى اين است كه چهار ماهى كه مهلت داده مىشود
سپس بعد از آنها مجبور بر يكى از دو امر مىگردد از وقت بردن مرافعه نزد حاكم است .