البته بنابر آنچه كه قبلا گفتيم از اينكه حرمت خاك به طور مطلق نمىباشد ، اشكالى ندارد كه از حائر شريف و غير آن تا سر يك ميل بلكه بيشتر از آن تا حدودى كه احاديث ، مشتمل بر آن است جهت استشفاء به قصد رجاء گرفته شود و خوردن آن حرام نمىباشد ليكن ترك احتياط ، سزاوار نيست .
( 1 )
مسألهء 12 - خوردن تربت مقدس جهت استشفاء ، يا به فرو بردن در حلق و بلعيدن است و يا به حلّ كردن آن در آب و آشاميدن آن است
يا با شربتى ممزوج شود و آن را به قصد شفاء بخورد .
( 2 )
مسألهء 13 - اگر خودش تربت را بردارد يا علم پيدا كند كه اين گل از آن تربت مقدّس است اشكالى در آن نمىباشد .
و همچنين است اگر بيّنه بر آن اقامه شود بلكه ظاهرا قول يك عادل بلكه يك نفر مورد اطمينان كفايت مىكند و در كفايت قول ذو اليد اشكال است و احتياط آن است كه در غير صورت علم و قيام بيّنه ، با آب يا شربت ممزوج شود و مستهلك گردد سپس خورده شود .
( 3 )
مسألهء 14 - جواز خوردن « گل ارمنى » جهت مداوا ، بعيد نيست
ليكن احتياط آن است كه آن را نخورد ، مگر اينكه معالجه منحصر به آن باشد يا با آب و مانند آن ممزوج گردد به طورى كه با امتزاج آن ، خوردن گل ، صدق نكند .
( 4 )
مسألهء 15 - شراب به ضرورت دين حرام است
به طورى كه حلال دانندهء آن با توجه به لوازم آن كه تكذيب پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) « و العياذ باللّه » باشد ، در زمرهء كفّار مىباشد و تحقيقا در اخبار ، ترك آن به طور شديد و با عظمت و در ارتكاب آن تهديد و وعيد سخت ، وارد شده است .
و از امام صادق ( عليه السّلام ) است كه « شراب ، مادر خباثتها و سرامد هر شرّى است ، و ساعتى بر خورندهء شراب مىآيد كه عقلش سلب مىشود و در نتيجه پروردگارش را نمىشناسد . و معصيتى را ترك نمىكند مگر اينكه آن را مرتكب شود و حرمتى را رها نمىكند مگر اينكه آن را هتك نمايد و هيچ خويشى متصل و نزديكى نيست مگر آنكه آن را قطع مىكند و هيچ فحشايى نيست مگر آنكه آن را بياورد » . و تحقيقا وارد شده است كه : حضرت رسول ( صلّى اللّه عليه و آله ) در آن ده نفر را لعنت نموده است : غرسكننده آن و حافظ آن و فشار دهندهء آن و خورنده آن و ساقى آن و حامل آن و كسى كه به سوى او حمل مىشود و فروشندهء آن و خريدار آن و خورندهء قيمت آن . بلكه در بعضى از اخبار تصريح شده است كه آن بزرگترين كبيرهها است .
و در اخبار زيادى آمده است كه « مد من شراب » مانند عبادت كنندهء بت است . و بعضى از اخبار « مد من » را تفسير نموده كه او آن چنان كسى نيست كه هر روز مىخورد و ليكن كسى است كه خود را آماده كرده كه اگر شراب پيدا كند آن را بخورد . و علاوه بر اينها ضررهاى زيادى در خوردن آن مىباشد كه اطباى حاذق آنها را در اين زمانها كشف نموده و منصفهايى از غير ملّت ما ( مسلمين ) اقرار و اعتراف به آنها پيدا كردهاند .