( 1 )
مسألهء 16 - هر مسكرى - جامد باشد يا مايع - از نظر موضوع يا حكم به شراب ملحق مىباشد
و آنچه كه زيادش مستى مىآورد كم و زيادش حرام مىباشد و اگر فرضا در بعضى از مزاجها يا در بعضى از مناطق يا به سبب عادت به آن مستى نياورد موجب حرام نبودن آن نمىباشد .
( 2 )
مسألهء 17 - اگر شراب به سركه منقلب شود حلال مىباشد
، خواه انقلابش خود به خود باشد يا به وسيلهاى باشد . بدون آنكه چيزى با آن ممزوج شود يا با چيزى باشد ، خواه استهلاك چيز ضميمه قبل از انقلاب شراب به سركه باشد كما اينكه به مختصرى نمك يا سركه ممزوج گردد و در شراب مستهلك شوند سپس شراب سركه شود . و خواه آن ضميمه مستهلك نشود بلكه همانطور باقى بماند تا بعد از انقلاب شراب به سركه . ليكن شرط آن است كه اختلاط آن جهت علاج و به اندازهء متعارف باشد ولى اگر زيادتر از آن باشد محلّ اشكال است بلكه با غلبهء آن ، اقوى آن است كه حرام و نجس باشد و امّا چيزى كه در حدّ متعارف ممزوج به آن شده و باقى مانده است ، به تبعيت آن پاك مىگردد كما اينكه ظرف آن به تبعيت پاك مىشود .
( 3 )
مسألهء 18 - « فقّاع » - در صورتى كه داراى جوشش باشد - از محرمات است
اگر چه مسكر نباشد . و فقاع ، شراب معروفى است كه در سابقها غالبا از جو گرفته مىشد و آب جويى كه بين اطبّاء معمول است از فقاع نمىباشد .
( 4 )
مسألهء 19 - آب انگور در صورتى كه جوشش كند و خود به خود بجوشد يا به وسيله آتش به جوش درآيد ، حرام است
و آب كشمش و خرما در صورتى كه به سبب آتش به جوش درآيند ، حلال مىباشد . و همچنين است اگر خود به خود بجوشند مگر اينكه مسكر بودن آنها ثابت شود ، و ظاهر آن است كه جوشيدن به وسيلهء آفتاب مانند جوشيدن به آتش است ، پس حكم آن را دارند .
( 5 )
مسألهء 20 - ظاهر آن است آبى كه در درون حبّهء انگور است در حكم آب انگور مىباشد
؛ پس اگر خود به خود يا به وسيلهء آتش بجوشد حرام مىباشد البته مادامىكه جوشش آن ، احراز نشود حكم به حرمت آن نمىشود . پس اگر يك حبّه انگور به درون ديگى كه مىجوشد ، بيفتد و در آب جوشان ، بالا و پائين رود ، مادامىكه جوشش آن معلوم نشود حرام نمىباشد و مجرد آنچه كه ذكر شد ، موجب جوشيدن درون حبه نمىباشد .
( 6 )
مسألهء 21 - معلوم است كه كشمش به تنهايى آبى ندارد ، پس مقصود از عصير كشمش آن آبى است كه شيرينى از آن تحصيل نمايد
يا به اين كه كوبيده شود و با آب مخلوط گردد و يا به اين كه در آب قرار داده شود و بعد از مدتى ، شيرينى كشمش را پيدا كند به طورى كه در شيرينى ، مانند آب انگور گردد و با به اين كه در آب خيسانده شود و سپس فشرده شود و در نتيجه عصارهء آن بيرون بيايد و اما اگر كشمش به حال خودش باشد و در درون آن آبى پيدا شود ظاهرا عصير آن نمىباشد ، پس با جوشيدن حرام نمىشود اگر چه بگوييم كه عصير جوشيدهء كشمش حرام