( 1 )
مسألهء 11 - اگر حج را پياده نذر كند حج سواره از آن كفايت نمىكند
، پس در صورتى كه نذرش موسّع است بايد آن را بجا آورد ، و در صورتى كه مضيّق باشد ، اگر مخالفت كند كفاره بر او واجب است نه قضاء . و اگر نذر كند پياده روى را در حج معينى و همان حج را سواره بجا آورد صحيح است ، و كفاره بر او واجب است نه قضاء . و اگر قسمتى از آن را سوار شود نه قسمت ديگر را در حكم آن است كه همه را سوار شده باشد .
( 2 )
مسألهء 12 - اگر بعد از آنكه نذرش منعقد شده از پياده روى عاجز شود
حج بر او سواره بطور مطلق واجب است چه مقيّد به سالى باشد يا نه ؟ مأيوس از متمكن شدن بعد از آن باشد يا نه ؟
ولى - در صورتى كه مطلق بوده و مأيوس از تمكن نباشد و ناتوانيش قبل از شروع به رفتن باشد ( در سالهاى ) بعد از آن تمكّن حاصل شود - احتياط ترك نشود كه اعاده كند و احتياط آن است كه به مقدار ممكن پيادهروى كند بلكه خالى از قوت نيست ؛ و آيا موانع ديگرى مثل بيمارى يا خوف آن يا دشمن و يا مانند آن در حكم عجز است يا نه ؟ دو وجه است ، و بعيد نيست كه بين بيمارى و مثل دشمن فرق باشد به اينكه اولى در اوّلى و دوّمى در دوّمى اختيار شود ( بيمارى در حكم عجز باشد و مثل دشمن در حكم آن نباشد ) .
( 3 )
گفتارى دربارهء نيابت ( حج )
( 4 ) نيابت از ميّت بدون هيچ قيد ، و از شخص زنده در حج مستحبى و در بعضى از صورتهاى حج واجب ، صحيح است .
( 5 )
مسألهء 1 - در نايب چند امر شرط است :
( 6 ) اوّل - بلوغ است احتياطا و بين حج استيجارى و تبرعى چه با اذن ولى باشد يا نه ، فرقى نيست ، و در اينكه نيابت در حج مستحبى صحيح باشد تأمل است .
( 7 ) دوّم - عقل ، بنابراين از ديوانه و لو اينكه ادوارى باشد ، در زمان ديوانگيش ، صحيح نيست و نيابت شخص سفيه مانعى ندارد .
( 8 ) سوّم - ايمان .
( 9 ) چهارم - اطمينان به اينكه انجام مىدهد ، ولى معتبر نيست كه بعد از احراز اصل انجام دادن ، اطمينان به صحيح آوردن آن باشد ، پس اگر بداند كه انجام مىدهد ولى شك كند كه صحيح انجام مىدهد يا نه ؟ نايب گرفتن او صحيح است و لو اينكه - بنابر ظاهر - قبل از عمل باشد . ولى در اين صورت ، احتياط آن است كه اطمينان به صحيح انجام دادن او لازم باشد .
( 10 ) پنجم - آنكه افعال و احكام حج را بداند و لو اينكه در وقت هر عملى بوسيله ارشاد و هدايت معلمى .