پس اگر خواهد ، آن را از براى ايشان تمام مىكند ، و اگر خواهد ، آن را از ايشان مىربايد » . و فرمود كه : « در ايشان ، اين آيه جارى شد كه :
« فَمُسْتَقَرٌّ وَ مُسْتَوْدَعٌ »
« 1 » ؛ يعنى : پس ايمانى است مستقر و ثابت ، و ايمانى است به وديعه و عاريه سپرده شده » « 2 » .
تتمّهء حديث ، و فرمود : « به درستى كه فلانى ، ايمانش مستودع بود ( كه به وديعت به او سپرده شده بود ) . پس در هنگامى كه بر ما دروغ گفت ، همان ايمانش ربوده شد » ( يا آن دروغ ، ايمانش را ربود و باعث زوال آن گرديد ) .
2929 / 5 . محمد بن يحيى ، از احمد بن محمد بن عيسى ، از حسين بن سعيد ، از قاسم بن حبيب ، از اسحاق بن عمّار ، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است كه فرمود : « به درستى كه خدا پيغمبران را بر صفت پيغمبرى كه دارند ، آفريد ؛ پس هرگز مرتد نمىشوند ، و از آن باز نمىگردند . و اوصيا ايشان را بر صفت وصيّتهاى ايشان آفريد ؛ پس هرگز از آن باز نمىگردند . و بعضى از مؤمنان را بر صفت ايمان آفريد ؛ پس هرگز مرتد نمىشوند . و از جملهء ايشان ، كسى است كه ايمان به رسم عاريت به او داده شده ؛ پس هرگاه چنين كسى دعا كند و در دعا بسيار اصرار كند ، بر ايمان بميرد » .
باب در بيان نشانهء آنكه ايمان به عاريه به او داده شده است
183 . باب در بيان نشانهء آنكه ايمان به عاريه به او داده شده است
2930 / 1 . از او ، از احمد بن محمد ، از محمد بن سنان ، از مفضّل جعفى روايت است كه گفت : امام جعفر صادق عليه السلام فرمود : « به درستى كه حسرت و پشيمانى ، و همهء ويل و عذاب ، از براى كسى است كه منتفع نشود به آنچه او را بينا گردانيده ، و نداند كه چيست آن امرى كه او بر آن اقامه و ايستادگى دارد ، آيا نفع است از براى او ، يا ضرر و زيان ؟ » عرض كردم كه :
هامش
( 1 ) . انعام ، 98 .
( 2 ) . يا مستودع ، كسى است كه صاحب اين نوع ايمان است . و در تفسير على بن ابراهيم ، از امام جعفر صادق عليه السلام مروى است كه فرمود : مستقرّ ، ايمانى است كه در دل آدمى ثابت مىباشد ، تا آنكه بميرد . و مستودع ، كسى است كه ايمان از او ربوده شده است . و ظاهر اين حديث و حديث كتاب ، اين است كه مستقرّ ، به كسر قاف باشد ، چنان كه ابنكثير و ابو عمرو و يعقوب ، به روايت روح و زيد ، چنين قراءت كردهاند . و قراءت غير ايشان ، به فتح قاف است ، و معنى ظاهر آيه اين است كه : او است آنكه شما را ايجاد كرده و آفريده از يك تن ، كه حضرت آدم عليه السلام است ؛ پس شما را است قرارگاهى و جاى وديعتى در رحم يا بالاى زمين ، و در صلب يا زير زمين . و بنابر كسر قافِ مستقر ، يعنى : پس بعضى از شما مستقر و ثابت ، و بعضى از شما به وديعه سپرده شده است . در آنچه مذكور شد . و كلينى رضى الله عنه ، همين حديث را در ديباچهء كتاب ذكر كرده ، با اختلافى در متن . ( مترجم )