رفت وامام بيست درهم به أو داد ، أم هانى از كنيز عجمي خود پرسيد : اميرمؤمنان
به تو چقدر داد ؟ گفت : بيست درهم ، أم هانى با عصبانيت خدمت امام رسيد تا
اعتراض كند ، امام فرمود : باز گرد - خدا تو را رحمت كند - كه ما در كتاب خدا
ترجيحى براي ( فرزندان ) إسماعيل بر إسحاق نديده أيم !
ونيز از بصره تحفه اى بس گرانبها از غواصى دريا نزد حضرت فرستادند ،
دخترش أم كلثوم گفت : آيا اجازه مى دهيد كه آن را به گردن بياويزم وبه آن
زينت كنم ؟ فرمود : اى أبو رافع ، اين را به بيت المال ببر وكسى حق ندارد از آن
استفاده كند مگر آن كه همه زنان مسلمان مانند آن را داشته باشند . . .
اما در مقابل ، اين عثمان بن عفان است كه همه غنائمى را كه از فتح افريقيه در
مغرب - كه همان طرابلس تا طنجه است - به دست آمده بود به برادر رضاعى
خود سعد بن أبى سرح داد بدون آن كه احدى از مسلمانان را با أو شريك سازد ،
ودر روزى كه صد هزار به مروان بن حكم داد دويست هزار از بيت المال هم به
أبو سفيان پرداخت ، وأبو موسى أموال بسيارى را از عراق براي أو آورد وأو همه
را در ميان بنى أمية تقسيم كرد . اينها مواردى است كه ابن أبي الحديد در ( شرح
نهج البلاغة ) 1 / 67 آورده است . وبايد دانست كه سعد بن أبى سرح همان كسى
است كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم در روز فتح مكة خون أو را مباح كرد چنان كه در كتاب
( سنن أبو داود ) و ( أنساب الأشراف ) بلاذرى آمده ودر بعضي مصادر عبد الله بن أبي
سرح گفته اند . كوتاه سخن آن كه اين دو روش مقياسى است براي كسى كه
مى خواهد در ميان كساني كه بيت المال را به دست دارند حق دار را از ناحق
تشخيص دهد . ( 1 )
حال كه سخن به مقايسه انجاميد با آن كه قياس در اين مورد نارواست ، بد
هامش
( 1 ) - حاشية من لا يحضره الفقيه ، چاپ مكتبة الصدوق 1 / 322 - 324 .