( من آنم كه مادرم حيدر ناميد ، بسان شير قوى هيكل بيشه ، كه با شمشير مانند
پيمانه اى بزرگ شما را پيمانه مى كنم ( وگروه گروه شما را از زمين بر مىچينم ) .
سندره به معناى جرأت آمده ورجل سندر يعنى مرد با جرأت ، ونيز به معناى
پيمانه بزرگ است . وحيدر يعنى شير . ابن اعرابى گفته : حيدره در ميان شيران
مانند شاه در ميان مردم است . أبو العباس گفته : به خاطر درشتى گردن ونيروى
دستهايش شاه شيران است . واز همين مادة است غلام حادر يعنى جوان قوى
هيكل زورمند ، وياء وهاء آن زايدند ( وأصل آن ( حدر ) است ) . ابن برى اين
رجز را چنين آورده :
أكيلكم بالسيف كيل السندرة * اضرب بالسيف رقاب الكفرة
( . . . با شمشير گردن كافران را مى زنم ) .
ابن برى اضافه مى كند كه منظور اين سخن آن است كه مادرم مرا أسد ( شير )
ناميد وچون به جهت حفظ قافيه نمى توانست أسد بگويد لفظ حيدره را به كار
برده است ، زيرا مادرش أو را حيدره نناميد بلكه أو را به نام پدر خودش ( أسد )
ناميد ، زيرا أو فاطمة بنت أسد است ، وأبو طالب در هنگام ولادت ونام گذارى
آن حضرت نبود ، چون آمد نام أسد را نپسنديد وأو را على ناميد . وچون على
اين رجز را در جنگ خيبر خواند خود را به همان نامى كه مادرش بر أو نهاده بود
ناميد .
من گويم : اين توجيه ابن برى كامل نيست مگر زماني كه رجز بيش از اين
ابيات بوده ونيز با همين مصرع ( أنا الذي سمتني أمي حيدرة ) شروع نشده باشد ،
والا چون اين بيت أول رجز است ابيات رجز كم باشد يا زياد آن حضرت مخير
بود هرگونه قافيه اى را كه مناسب بداند انتخاب كند تا وزن آن درست در آيد
وقافيه تنگ نيايد تا نيازمند باشد كه حيدره را به جاى أسد به كار برد ، بلكه
الإمام علي بن أبي طالب ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 731
مساهمون: حسين استاد ولي
ص٧٣١