گروههايى كه با على رضي الله عنه جنگيده اند انتقاد مى كند وآنان را ناسزا مى گويد ،
وغالى در زمان وعرف ما كسى است كه اين بزرگان را كافر دانسته واز أبو بكر
وعمر بيزارى مى جويد ، كه چنين كسى گمراه ودروغ زن است . ( 1 )
علامه مجاهد سيد محمد بن عقيل حضرموتى پس از نقل اين سخن گويد : در
جمله ( شيعي غالى كسى است كه . . . ) نوعي پيچيدگى وجود دارد ، زيرا لفظ گروه
بر يك نفر وبيشتر صدق مى كند ، پس تفسير آن چيست ؟ آيا مراد تنها
أم المؤمنين عايشه است ؟ يا غير از نهروانيان يعنى سپاه بصره وشام است ؟
وبنابر اين امام حسن وامام حسين وعمار وهمفكران آنها كه به طور قطع لعن أهل
شام از زبان آنان نقل شده بايد غالى باشند ( 2 ) ! . . .
ونيز عسقلانى گويد : تشيع دوستى على ومقدم داشتن أو بر صحابه است ،
پس هر كه أو را بر أبو بكر وعمر مقدم بدارد غالى در تشيع است وبه أو رافضي
گويند واگر بر اين دو كس مقدم ندارد شيعي است . واگر همراه اين عقيدة
ناسزاگويى ودشمنى علني را هم بيفزايد رافضي غالى است ، واگر معتقد به
رجعت به دنيا هم باشد غالى سرسخت است . ( 3 )
علامه حضرموتى در اينجا نيز گويد : پوشيده نيست كه معناى اين سخن أو آن
است كه همه دوستان على كه أو را بر شيخين مقدم مى دارند رافضي اند ودوستان
أو كه أو را بر صحابه بجز شيخين مقدم مى دارند شيعه هستند وهر دو دسته
غير عادل ! روى اين حساب عده بسيارى از صحابه بزرگوار مانند مقداد ، زيد بن
أرقم ، سلمان ، أبو ذر ، خباب ، جابر ، أبو سعيد خدري ، عمار ، أبى بن كعب ، حذيفة ،
بريده ، أبو أيوب ، سهل بن حنيف ، عثمان بن حنيف ، أبو آلهيثم بن التيهان ، خزيمة بن
هامش
( 1 ) - لسان الميزان 1 / 9 .
( 2 ) - العتب الجميل على أهل الجرح والتعديل / 34 با اندكى تلخيص .
( 3 ) - هدى الساري 2 / 131 .