حاجتى غيبت كرده است ؟ مبرد مىگويد : در اول يقين كرد كه هدهد نيست و لذا گفت : « ما لِيَ لا أَرَى الْهُدْهُدَ » بعداً برايش شك پيدا شد از اين جهت گفت : « أَمْ كانَ مِنَ الْغائِبِينَ » و از حال او جويا شد . سپس به تهديد پرداخته ، مىفرمايد : لَأُعَذِّبَنَّهُ عَذاباً شَدِيداً : به خدا سوگند ، پر و بالش را ميكنم و او را در آفتاب مىاندازم . برخى گويند : يعنى او را در ميان اضدادش مىاندازم . از آنجا كه در زمان سليمان نطق و تكليف مرغان صحيح بوده است ، سرزنش و كيفرش نيز صحيح است . زيرا وظيفهء هدهد اين بود كه در خدمت سليمان باشد و او را اطاعت نمايد . أَوْ لَأَذْبَحَنَّهُ : يا اينكه او را بكيفر عصيانش سر مىبرم . أَوْ لَيَأْتِيَنِّي بِسُلْطانٍ مُبِينٍ : يا اينكه دليل واضحى بياورد كه عذر او بر غيبتش باشد . فَمَكَثَ غَيْرَ بَعِيدٍ : طولى نكشيد كه هدهد آمد و دليل غيبت خود را بيان نمود . فَقالَ أَحَطْتُ بِما لَمْ تُحِطْ بِهِ : هدهد گفت : به چيزى مطلع شدهام كه تو و لشكريانت از آن بىخبريد . وَ جِئْتُكَ مِنْ سَبَإٍ بِنَبَإٍ يَقِينٍ : من از شهر سبا مىآيم و خبرى برايت آوردهام كه هيچ ترديدى در بارهء آن نيست و از هر لحاظ مطابق واقع است . شهر سبا در سرزمين يمن است . سدى ميگويد : خداوند 12 پيامبر به شهر سبا فرستاد . از ابن عباس روايت شده است كه پيامبر خدا فرمود : سبا مردى بود كه ده طايفهء عرب از او پديد آمدند . از اين ده طايفه ، شش تا داراى ميمنت و چهار تا شوم بودند . شومها لخم و جذام و غسان و عاملهاند . با ميمنتها كنده و اشعرون و ازد و
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۸ — صفحه 97
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۹۷