عطيه گويد : اينان پنج نفرند : عبد اللَّه بن سلام ، ابن يامين ، ثعلبه ، اسد و اسيد . وَ لَوْ نَزَّلْناهُ عَلى بَعْضِ الْأَعْجَمِينَ فَقَرَأَهُ عَلَيْهِمْ ما كانُوا بِهِ مُؤْمِنِينَ : اگر قرآن را بر كسى كه عرب نبود نازل ميكرديم و بر عربها قرائت ميكرد ، به آن ايمان نمىآوردند و از پيروى خوددارى ميكردند . لكن ما قرآن را به زبان عربى بر فصيح - ترين ايشان كه از شريفترين خاندان بود نازل كرديم تا در آن تدبر كنند و بهتر تصديق و پيرويش نمايند . برخى گويند : يعنى اگر قرآن را بر يكى از بهائم هم كه زياد منشأ تعجب مىشود ، نازل مىكرديم ، به آن ايمان نمىآوردند . روايت شده كه از ابن مسعود در بارهء اين آيه سؤال شد ، اشاره به شترش كرده ، گفت : اين از اعجمين است . كَذلِكَ سَلَكْناهُ فِي قُلُوبِ الْمُجْرِمِينَ : همانطورى كه قرآن را به زبان عربى بر تو نازل كرديم ، در دل كافران نيز واردش كرديم . يعنى ترا امر كرديم كه بهر نحوى هست قرآن را به گوش ايشان برسانى . سپس مىگويد : لا يُؤْمِنُونَ بِهِ حَتَّى يَرَوُا الْعَذابَ الْأَلِيمَ : مع الوصف به قرآن ايمان نمى - آورند . مگر عذاب اليم را به چشم خود بنگرند و از روى ناچارى تسليم شوند . در اينجا خداوند به علم خويش خبر ميدهد كه اينان هرگز ايمان نخواهند آورد . فَيَأْتِيَهُمْ بَغْتَةً وَ هُمْ لا يَشْعُرُونَ : عذابى كه آنها به تعجيل در خواست آن ميكنند ، ناگهان برايشان نازل شود و بدون اينكه متوجه باشند گريبانشان را بگيرد . فَيَقُولُوا هَلْ نَحْنُ مُنْظَرُونَ : و آنها كه گرفتار شدهاند بگويند : آيا بما مهلتى داده مىشود كه ايمان آوريم و تصديق كنيم ؟ مقاتل گويد : همين كه پيامبر به آنها و عذاب داد ، به منظور تكذيب ، به تعجيل پرداختند . از اينرو خداوند به منظور توبيخ ايشان ميفرمايد :
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۸ — صفحه 62
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۶۲