اينكه مىگويد : شريكان خود را بخوانيد ، بخاطر اين است كه خدا را شريك نيست . ولى آنها گمان ميكردند كه خدا را شريك هست و شرك مىورزيدند . فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُمْ : آنها را ميخوانند ولى پاسخى از آنها نمىشنوند و اجابت نمىشوند . وَ رَأَوُا الْعَذابَ لَوْ أَنَّهُمْ كانُوا يَهْتَدُونَ : اگر اهل هدايت بودند ، معتقد مىشدند كه عذاب خدا حق است . وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ فَيَقُولُ ما ذا أَجَبْتُمُ الْمُرْسَلِينَ : در روز قيامت خداوند به آنها ندا كرده ، مىگويد : پيامبرانى را كه بسوى شما فرستاده شدند چه جواب داديد ؟ مقصود اين است كه از دعوت آنها چه فهميديد و در مقابل آنها چه عملى انجام داديد ؟ فَعَمِيَتْ عَلَيْهِمُ الْأَنْباءُ يَوْمَئِذٍ : در آن روز راه جواب بر روى آنها مسدود است و همچون كوران مىمانند . برخى گويند : يعنى حجت بر آنها تيره شده است . علت اينكه حجت را خبر ناميده ، اين است كه به آن خبر ميدهند . در آن روز در پيشگاه خدا تكلم نميكنند . زيرا خداوند حجت را از آنها گرفته و زبانشان را از سخن عاجز كرده است . چنان كه مىفرمايد : فَهُمْ لا يَتَساءَلُونَ : آنها از يكديگر نمىپرسند كه چگونه جواب دهند و چگونه عذر خواهى كنند ؟ برخى گويند : يعنى از انساب و خويشاونديها كه در دنيا پرسش ميكردند ، پرسش نميكنند . برخى گويند : يعنى چنان به خود مشغولند كه از حال يكديگر نمىپرسند . برخى گويند : يعنى از يكديگر نميخواهند كه گناه يكديگر را تحمل كنند .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۸ — صفحه 223
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۲۲۳