قتاده گويد : يعنى هر چيزى را به نيكى آفريده است . إِنَّهُ خَبِيرٌ بِما تَفْعَلُونَ : او به معصيت دشمنان و طاعت دوستان آگاه است . سپس به بيان جزاى اعمال نيكان و بدان پرداخته ، مىفرمايد : مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرٌ مِنْها : كسانى كه كارهاى خود را به يگانه پرستى و اخلاص آرايش بخشند ، خير و فايدهء آن را در آخرت مىيابند . يعنى در آخرت پاداش و ايمنى از كيفر به آنها داده مىشود . حسن و عكرمه و ابن جريح مىگويند : خير در اينجا اسم است و نظر به اينكه حسنه بمعنى ايمان و « لا إله الا اللَّه » است هيچ چيزى بهتر از آن نيست . نخعى قسم مىخورد كه مقصود از « حسنه » گفتن « لا إله الا اللَّه » است . مطابق اين مذاق تفسيرى معنى آيه همان است كه در بالا گفته شد . اما گروهى معتقدند كه « خير » در اينجا صفت تفضيل است . يعنى : بهتر ! بنا بر اين مقصود اين است كه هر كس عمل پسنديدهاى انجام دهد ، ده برابر به او پاداش داده مىشود و پاداش او بهتر از عمل اوست . برخى گفتهاند : پاداش از اين لحاظ بهتر است كه فعل خداست ولى حسنه فعل انسان است . برخى گفتهاند : مقصود از خير ، رضوان و خشنودى خداست و معلوم است كه رضوان خدا بزرگتر و بهتر است ( وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ : توبه 72 ) وَ مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ : اكثر مفسرين و همچنين ابن عباس گفتهاند : منظور اين است كه هر كه مرتكب كفر و شرك شود ، به صورت در آتش مىافتد . هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ : آنچه گفته شد ، كيفر اعمال شماست و ظلمى به شما نميشود . از امام باقر ( ع ) نقل شده است كه ابو عبد اللَّه جدلى بر على ( ع ) وارد گرديد . حضرت فرمود : ميخواهى در بارهء سخن خداوند : « مَنْ جاءَ بِالسَّيِّئَةِ . . . تَعْمَلُونَ » ترا خبر دهم ؟ عرض كرد : آرى فدايت شوم . فرمود : حسنه ، دوستى ما اهل بيت و سيئه دشمنى ماست .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۸ — صفحه 151
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۱۵۱