فَقُلْنَا اذْهَبا إِلَى الْقَوْمِ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا فَدَمَّرْناهُمْ تَدْمِيراً : آنها را بسوى فرعون و قومش كه به تكذيب آيات ما پرداخته بودند ، فرستاديم ، موسى و هارون مأموريت خود را انجام دادند . ولى فرعون و قومش سخن آنها را نشنيدند و نبوت آنها را منكر شدند و ما آنها را به نحوى شگفت انگيز هلاك كرديم . وَ قَوْمَ نُوحٍ لَمَّا كَذَّبُوا الرُّسُلَ أَغْرَقْناهُمْ : قوم نوح را به وسيلهء طوفان و آبى كه از آسمان مىباريد و از زمين مىجوشيد غرق كرديم و اين بعد از آنى بود كه پيامبران را تكذيب كرده بودند . زجاج گويد : تكذيب يك پيامبر تكذيب همهء انبياء است . وَ جَعَلْناهُمْ لِلنَّاسِ آيَةً : و آنها را وسيلهء عبرت و اندرز مردم ساختيم . وَ أَعْتَدْنا لِلظَّالِمِينَ عَذاباً أَلِيماً : براى ستمكاران غير از عذاب دنيا عذابى دردناك در آخرت مهيا كردهايم . وَ عاداً وَ ثَمُودَ وَ أَصْحابَ الرَّسِّ : همچنين عاد و ثمود و قومى كه پيامبر خود را در چاه افكندند هلاك كرديم . برخى گويند : اصحاب رس گلهدار بودند و چاهى داشتند كه از آب آن استفاده ميكردند و بتها را مىپرستيدند . خداوند شعيب را بسوى آنها فرستاد و تكذيبش كردند . آب چاه فرو رفت و زمين آنها را بلعيد . برخى گويند : رس قريهاى بود در يمامه كه مردم آن پيامبر خود را كشتند . برخى گويند : پيامبرى داشتند بنام حنظله كه او را كشتند و خدا هلاكشان كرد . برخى گويند : رس چاهى بود در انطاكيه . مردم آن حبيب نجار را كشتند . از امام صادق روايت شده است كه زنان اين قوم مساحقه مىكردند . وَ قُرُوناً بَيْنَ ذلِكَ كَثِيراً : در فاصلهء ميان عاد و ثمود و اصحاب رس اقوام ديگرى هم بودند كه بواسطهء تكذيب انبياء هلاك شدند . قرن 70 يا 40 سال است . وَ كُلًّا ضَرَبْنا لَهُ الْأَمْثالَ : بهمهء آنها گفتيم كه اگر ايمان نياورند عذاب بر آنها نازل مىشود . برخى گويند : يعنى احكام دين و دنيا را براى آنها بيان كرديم .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۷ — صفحه 205
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۲۰۵