اعراب :
يَوْمَ يَرَوْنَ الْمَلائِكَةَ : عامل « يوم » معنى « لا بشرى يومئذ للمجرمين » زيرا دلالت بر « يحزنون » دارد . « يومئذ » تأكيد يوم . . . حجرا : مفعول دوم براى فعل مقدر . يعنى « جعل اللَّه عليكم الجنة حجراً محجورا » . يَوْمَئِذٍ خَيْرٌ : عامل « يومئذ » كلمهء « خير » است . يَوْمَ تَشَقَّقُ : عامل « يوم » محذوف است . الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ : كلمهء « يومئذ » متعلق به « الملك » است و « الحق » صفت « الملك » است . و « للرحمان » خبر « الملك » است . يَوْمَ يَعَضُّ : كلمهء « يوم » منصوب به فعل محذوف يا عطف به ما قبل است . يقول : حال . يا لَيْتَنِي : منادى محذوف است . يعنى « يا صاحبى » . يا وَيْلَتى : منادى مضاف به ياء متكلم بوده است .
شأن نزول :
ابن عباس گويد : « يَوْمَ يَعَضُّ . . . » در بارهء عقبة بن ابى معيط و ابى بن خلف نازل شده است كه با يكديگر دوست بودند . جريان از اينقرار است كه عقبه هر گاه از سفر مىآمد ، اشراف قوم را به مهمانى مىطلبيد و با پيامبر اسلام زياد مجالست داشت . روزى از سفر برگشت و طعامى ترتيب داد و پيامبر خدا را با جمعى به طعام خويش دعوت كرد . هنگامى كه طعام حاضر شد پيامبر فرمود : طعام ترا نميخورم . مگر اينكه به يگانگى خدا و رسالت پيامبرش گواهى دهى . عقبه شهادتين بر زبان جارى كرد . اين خبر به ابى رسيد . به عقبه گفت :