مِنْ قَبْلِ صَلاةِ الْفَجْرِ : يكى پيش از نماز صبح زيرا در اين حال ممكن است انسان برهنه به خوابگاه رفته باشد يا اينكه به حالى باشد كه نخواهد كسى او را ببيند . وَ حِينَ تَضَعُونَ ثِيابَكُمْ مِنَ الظَّهِيرَةِ : ديگر بهنگام خواب نيمروز كه لباس را از تن بيرون آوردهايد . وَ مِنْ بَعْدِ صَلاةِ الْعِشاءِ : و نيز بعد از نماز عشاء كه مرد با همسر خود خلوت مىكند . فرمان خدا اين است كه در اين سه وقت كه موقع خلوت و استراحت است ، كودكان و غلامان اجازه بگيرند . پس از تفصيل اين سه وقت ، اكنون در بارهء آن بطور اجمال مىفرمايد . ثَلاثُ عَوْراتٍ لَكُمْ : اين سه وقت براى شما عورتند . علت اينكه وقت را عورت ناميده ، اين است كه انسان در اين اوقات لباس را از تن بيرون مىكند و عورتش ظاهر مىشود . سدى مىگويد : بعضى از اصحاب دوست ميداشتند كه در اين سه وقت با همسران خود در آميزند و با غسل به مسجد بروند و نماز بخوانند . خداوند امر كرد كه غلامان و اطفال در اين سه وقت اجازه بگيرند . لَيْسَ عَلَيْكُمْ وَ لا عَلَيْهِمْ جُناحٌ بَعْدَهُنَّ : پس از اين سه وقت ، بر شما مؤمنين و بر غلامان و كودكان گناهى نيست كه بدون اجازه داخل شوند . طَوَّافُونَ عَلَيْكُمْ : اينها خدمتگزاران شمايند و چارهاى ندارند جز اينكه در اوقات ديگر بدون اجازه بر شما وارد شوند و بر آنها دشوار است كه هميشه از شما اجازه بگيرند . در جاى ديگر مىفرمايد : « وَ يَطُوفُ عَلَيْهِمْ وِلْدانٌ مُخَلَّدُونَ » ( پسركانى كه در بهشت جاودانيند خدمتگزار آنانند : واقعه 17 ) بَعْضُكُمْ عَلى بَعْضٍ : اين بردگان بر شما موالى طواف مىكنند و خدمتگزار شمايند . كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمُ الْآياتِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ : همانطورى كه در اين آيه دستورات خود را براى شما بيان كرد ، دلائل احكام خود را براى شما بيان ميدارد . وَ إِذا بَلَغَ الْأَطْفالُ مِنْكُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْتَأْذِنُوا كَمَا اسْتَأْذَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ : هر گاه كودكان نابالغ شما به سن بلوغ رسيدند ، بايد در همهء اوقات از شما اجازه
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۷ — صفحه 168
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۱۶۸