است . مرا پيروى كنيد و فرمانم را اطاعت كنيد و دست از اطاعت سامرى و گوساله پرستى برداريد . قالُوا لَنْ نَبْرَحَ عَلَيْهِ عاكِفِينَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَيْنا مُوسى : بنى اسرائيل جواب دادند : ما دست از پرستش گوساله برنميداريم تا موسى برگردد و تصميم خود را در مورد گوساله پرستى بگيرد . هارون بهمراه 12 هزار نفر از آنها كنارهگيرى كرد . هنگامى كه موسى برمىگشت ، هارون از او استقبال كرد . موسى ملاحظه كرد كه مردم اطراف گوساله گرد آمده و برقص و پايكوبى مشغولند و ساز و آواز راه انداختهاند . موسى كه سخت خشمگين شده بود ، الواح تورات را انداخت و به سرزنش هارون پرداخت . قالَ يا هارُونُ ما مَنَعَكَ إِذْ رَأَيْتَهُمْ ضَلُّوا أَلَّا تَتَّبِعَنِ : گفت چرا تو و افراد مؤمن از من ، پيروى نكرديد و با آنها بجنگ پرداختيد ؟ ! يا اينكه چرا بدنبال من بكوه طور نيامديد ؟ ! أَ فَعَصَيْتَ أَمْرِي : آيا امر مرا عصيان كردى ؟ منظور اين است كه موسى به هارون گفته بود : « اخْلُفْنِي فِي قَوْمِي وَ أَصْلِحْ وَ لا تَتَّبِعْ سَبِيلَ الْمُفْسِدِينَ » ( اعراف 142 ) در ميان قوم ، جانشين من باش و اصلاح كن و به راه مفسدان نرو . چون هارون در ميان ايشان مانده و در جلوگيرى ايشان مبالغه نكرده بود ، از اينرو موسى به او گفت : امر مرا عصيان كردى ؟ برخى گويند : اين استفهام ، استفهام حقيقى نيست . زيرا موسى ميدانست كه هارون عصيان نكرده است . پرسش : اگر گفته شود كه بر حسب ظاهر ، هارون مأمور بود كه در صورت عصيان مردم ، بموسى ملحق شود و چون بموسى ملحق نشد ، معصيت كرد . گوييم : ممكن است موسى هارون را امر كرده باشد كه در صورت مصلحت بوى ملحق شود . لكن هارون تشخيص داد كه اگر در ميان مردم بماند ، مصلحت بيشترى دارد . البته كسى كه در ميان مردم باشد ، چيزهايى تشخيص ميدهد كه كسى
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۶ — صفحه 63
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۶۳