پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۶ — صفحه 56

پدیدآورندگان:

ص۵۶

قالَ هُمْ أُولاءِ عَلى أَثَرِي : موسى در جواب گفت : آنها در پى من هستند و به زودى به من خواهند پيوست . حسن گويد : يعنى آنها به دين و به راه و رسم من هستند و منتظرند كه برگردم و دستورات دينى را بايشان ابلاغ كنم . وَ عَجِلْتُ إِلَيْكَ رَبِّ لِتَرْضى : خدايا من عجله كردم و بر آنها سبقت گرفتم تا ترا راضى گردانم . قالَ فَإِنَّا قَدْ فَتَنَّا قَوْمَكَ : خداوند فرمود : ما قوم ترا بوسيلهء گوسالهء سامرى به امتحان افكنديم و تكليف را بر آنها دشوار گرفتيم و بر آنها لازم شمرديم كه دقت كنند و بدانند كه گوساله خدا نيست . چنان كه ميفرمايد : « الم أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ » ( سوره عنكبوت 2 ) آيا مردم گمان مىكنند كه چون گفتند ايمان آورديم ، متروك مىمانند و گرفتار امتحان نميشوند ؟ مِنْ بَعْدِكَ وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُّ : اين امتحان بعد از رفتن تو بود كه سامرى ايشان را دعوت بگمراهى كرد . برخى گويند : منظور اين است كه ما با آنها معاملهء امتحان كنندگان كرديم تا مخلص از منافق شناخته شود . فَرَجَعَ مُوسى إِلى قَوْمِهِ غَضْبانَ أَسِفاً : موسى از ميقات با خشم و اندوه شديد بسوى بنى اسرائيل برگشت . علت تأثر موسى اين بود كه مىترسيد نتواند آنها را به راه راست برگرداند . قالَ يا قَوْمِ أَ لَمْ يَعِدْكُمْ رَبُّكُمْ وَعْداً حَسَناً : به ايشان گفت : مگر نه خداوند به شما وعدهء راست داده بود كه تورات را براى شما بفرستد تا بمحتويات آن آگاه شويد و طبق دستور آن عمل كنيد و سزاوار پاداش گرديد ؟ برخى گويند : منظور از وعدهء راست ، نجات از فرعون و آمدن به طرف راست كوه طور و آمرزش توبه كاران است . أَ فَطالَ عَلَيْكُمُ الْعَهْدُ : آيا مدت دورى من از شما زياد شده بود ؟