دريا غرق شوى . فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ بِجُنُودِهِ : فرعون با سپاهيانش بدنبال ايشان حركت كردند . در اينجا جملهاى محذوف است . يعنى موسى و قومش داخل دريا شدند و فرعون . . . فَغَشِيَهُمْ مِنَ الْيَمِّ ما غَشِيَهُمْ : و آب دريا فرعون و سپاهيانش را پوشيد و غرق كرد . اين تعبير ، به منظور بزرگ شمردن حادثه است . يعنى همان چيزى كه شناخته و شنيدهايد ، آنها را بپوشانيد . چنان كه ابو النجم گفته است : « انا ابو النجم و شعرى شعرى » من ابو النجم هستم و شعر من همان است كه شنيده و دانستهايد . حاصل مطلب اينكه : سرانجام فرعون نابود شد و موسى نجات يافت . اين است سرانجام كار ايشان تا اهل عبرت ، چشم دل بگشايند و عبرت گيرند . وَ أَضَلَّ فِرْعَوْنُ قَوْمَهُ وَ ما هَدى : فرعون ، ملت خود را از هدايت و حق و حقيقت دور كرد و نخواست كه آنها اهل هدايت و رشد باشند . اينكه « و ما هدى » را بعداً ذكر مىكند ، ميخواهد بفهماند كه فرعون بر اضلال ايشان ادامه ميداد و روش خود را تغيير نداد . حذف مفعول « هدى » به منظور رعايت رءوس آيات است . اين جمله در پاسخ قول فرعون است كه بمردم مىگفت : « وَ ما أَهْدِيكُمْ إِلَّا سَبِيلَ - الرَّشادِ » . اكنون به منظور شمردن نعمتها به بنى اسرائيل خطاب كرده ، ميفرمايد : يا بَنِي إِسْرائِيلَ قَدْ أَنْجَيْناكُمْ مِنْ عَدُوِّكُمْ : اى بنى اسرائيل شما را در برابر چشمتان از دشمن بد خواهتان فرعون نجات داديم . وَ واعَدْناكُمْ جانِبَ الطُّورِ الْأَيْمَنَ : خداوند وعده گذاشته بود كه موسى پس از غرق فرعون به سمت راست كوه طور بيايد و كتاب آسمانى تورات را كه مقررات و احكام مورد نياز ايشان را در برداشت ، دريافت كند . « 1 »
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۶ — صفحه 54
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۵۴
پاورقی
( 1 ) - تورات كنونى غير از آن توراتى است كه در سمت راست كوه طور بر حضرت موسى نازل شد .