إِنَّهُ كانَ فاحِشَةً : بزنا نزديك نشويد ، زيرا معصيتى بزرگ است . يعنى همان طورى كه زنا در جاهليت ، زشت شمرده مىشد ، امروز هم زشت است . نظير اين تعبير ، در قرآن مجيد ، بسيار است . وَ ساءَ سَبِيلًا : و زنا بد راهى است . اشاره به اين است كه : عقل ، زنا را زشت مى - شمارد ، زيرا فرزند احتياج به پدر و مادر دارد و نمىتوان زناكاران را بر يكديگر ترجيح داد ، در نتيجه نسبت فرزند به والدين ، قطع مىشود و قانون ارث از بين مىرود وصلهء رحم و حقوق پدر و مادر ، نسبت به اولاد ، منتفى مىشود . همهء اينها از نظر عقل ، زشت و ناپسند است . از على ( ع ) روايت است كه پيامبر گرامى اسلامى فرمود : - زنا را شش خصلت است : سه خصلت در دنيا و سه خصلت در آخرت . اما خصلت هاى دنيوى آن ، يكى اينكه نور صورت را مىبرد ، ديگر اينكه روزى را قطع مىكند . سوم اينكه فناى انسان را نزديك مىسازد . اما خصلتهاى اخروى آن ، خشم پروردگار ، بدى حساب و دخول در آتش يا جاويدان ماندن در آتش است . وَ لا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ : جز به حق ، خون كسى را نريزيد . خون ناحق را خداوند تحريم كرده است . لكن كسى كه كافر يا مرتد يا مرتكب قتل ناحق شده يا زناى محصنه كرده است ، قتلش حق است و حرام نيست . وَ مَنْ قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنا لِوَلِيِّهِ سُلْطاناً : كسى كه بنا حق كشته شود ، به ولى او حق دادهايم كه قاتل را بكشد يا از او خونبها بگيرد يا او را عفو كند . اين معنى از ابن عباس و ضحاك است . قتاده گويد : ولىّ او فقط حق قصاص دارد . فَلا يُسْرِفْ فِي الْقَتْلِ إِنَّهُ كانَ مَنْصُوراً : قبلا تفسير اين جمله را نوشتهايم . وَ لا تَقْرَبُوا مالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ : تفسير اين جمله نيز در سورهء انعام آمده است . وَ أَوْفُوا بِالْعَهْدِ : و به عهد خود وفا كنيد و در مورد مال يتيم و غير آن به مفاد وصيت رفتار نمائيد .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۴ — صفحه 131
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۱۳۱