بيان آيه 108
قرائت
عدوا : اين كلمه به همين صورت كه در متن است ، قرائت بيشتر قراء است لكن يعقوب و برخى بضم عين و دال و تشديد واو خواندهاند . هر دو كلمه به معناى ظلم و تعدى است . اين كلمه حال است .
لغت
سب : بدگويى . اين كلمه از سبب است . زيرا شخصى كه بدگويى مىكند ، سبب بدگويى ديگران مىشود . شاعر گويد :
لا تسبننى فلست بسبى * ان سبى من الرجال الكريم
يعنى : مرا سب مكن كه تو لايق اين سب من نيستى . مردان بزرگ لايق سب من هستند .
شان نزول
ابن عباس گويد : وقتى آيهء
« إِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ . . . »
( انبياء 98 : شما و بتهاى شما هيزم جهنم هستيد ) نازل شد ، مشركين به پيامبر اسلام گفتند : اگر از سب خدايان ما خوددارى نكنى ، خدايت را هجو مىكنيم . بدينجهت اين آيه نازل شد .
قتاده گويد : مسلمانان خدايان كفار را بدگويى مىكردند . خداوند در اين آيه آنها را از اين كار نهى كرد تا آن قوم نادان خدا را بدگويى نكنند .
مقصود
در اين آيه به مؤمنين دستور مىدهد كه به بتها بد نگويند ، زيرا خلاف مصلحت است . مىفرمايد :