بيان آيهء 112 - 113
قرائت
هل يستطيع ربك : كسايى فعل را به تاء و « ربك » را منصوب و ديگران فعل را به ياء و « ربك » را مرفوع خواندهاند . وجه قرائت اول اين است كه مقصود : « هل تستطيع سؤال ربك » است يعنى آيا قدرت دارى كه از پروردگار خود سؤال كنى ؟
البته دربارهء قدرت او شك نداشتند . مىخواستند بگويند : تو كه مىتوانى چرا سؤال نمىكنى ؟ ! طبق اين قرائت « ان ينزل » متعلق است به مصدرى محذوف . يعنى « هل تستطيع ان تسال ربك انزال مائدهء » آيا مىتوانى نازل شدن مائده را از خدا بخواهى ؟
از امام باقر ( ع ) روايت شده است كه يعنى
« هل تستطيع ان تدعو ربك . . . »
كسايى ، علاوه بر آنچه گذشت « لام » را در « تاء » ادغام كرده و گفته است : « هتّستطيع » و اين ادغام به جاست ، زيرا ابو عمرو در
« هَلْ ثُوِّبَ الْكُفَّارُ »
( مطففين 36 : ) لام را در ثاء ادغام كرده . بديهى است كه « تاء » به لام از « ثاء » نزديكتر است .
لغت
استطاعت : قدرت . با اين تفاوت كه « استطاعت » توانايى بوسيلهء اعضا و جوارح و « قدرت » اعم است . از اينرو به خداوند « قادر » گفته مىشود نه « مستطيع » مائده : خوان . ازهرى در « تهذيب اللغه » گويد : اين كلمه به صيغهء اسم فاعل و به معناى اسم مفعول است يعنى : عطا شده . « ميده » هم گفته مىشود شاعر گويد :
و ميدة كثيرة الالوان * تصنع للاخوان و الجيران
يعنى : و سفرهء رنگارنگى كه براى دوستان و همسايگان مىگسترانى .
« ماد البحر » : يعنى دريا به حركت در آمد .