بيان آيهء 106
اعراب
شَهادَةُ بَيْنِكُمْ
: مبتداست . خبر آن « اثنان » يعنى « شهادة هذا الحال شهادة اثنين . »
إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ
: ممكن است متعلق به « شهادة » و معمول آن باشد .
لكن متعلق به « وصيت » نيست ، زيرا مضاف اليه در مضاف عمل نميكند .
حِينَ الْوَصِيَّةِ
: ظرف و متعلق به « الموت » يا بدل از « اذا » يا متعلق به « حضر » منكم : صفت براى « اثنان . همچنين « ذو اعدل » .
أَوْ آخَرانِ مِنْ غَيْرِكُمْ
: بقدير « شهادة آخرين من غيركم » كلمهء « من غيركم » صفت « آخران »
إِنْ أَنْتُمْ ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَأَصابَتْكُمْ مُصِيبَةُ الْمَوْتِ
: جملهء شرط و جزا معترضه است ميان موصوف و صفت . يعنى شهادت غير مسلمان ، در صورتى قبول است كه شما در حال سفر ، گرفتار فاجعهء مرگ بشويد . البته جزاى شرط بواسطهء وجود قرينه حذف شده است . چنان كه جواب
« إِذا حَضَرَ أَحَدَكُمُ . . . »
نيز محذوف است . اگر چه ممكن است « اذا » را بمنزلهء « حين » بگيريم تا نيازى بجواب نداشته باشد :
تَحْبِسُونَهُما مِنْ بَعْدِ الصَّلاةِ
: صفت ديگرى براى « آخران »
مِنْ بَعْدِ الصَّلاةِ
: متعلق به
« تَحْبِسُونَهُما »
فَيُقْسِمانِ بِاللَّهِ
: فاء حرف عطف است كه جملهاى را بر جملهاى عطف كرده است و ممكن است جزاء باشد . يعنى « اذا حبستموهما اقسما »
لا نَشْتَرِي بِهِ ثَمَناً
: جواب « يقسمان »
وَ لَوْ كانَ ذا قُرْبى
: يعنى « و لو كان المشهود له ذا قربى » ( اگر چه كسى كه براى