روح انسانى را داراست و با اين روح انسانى مىتواند آنقدر تكامل پيدا كند كه از ملائكه هم بالاتر برود . بنا به فرموده حضرت امير ( عليه السلام ) - حسب نقلى كه شده - :
« أ تزعم انّك جرمٌ صغير * و فيك انطوى العالم الاكبر »
اى انسان آيا خيال مىكنى تو جِرم و جسم كوچكى هستى ؟ در حالى كه در وجود تو همه رمز و راز اين عالم بزرگ نهفته است . پس « انسان موجود برگزيده خداوند روى زمين است » به اين معناست كه او همه مراحل وجودى را داراست .
« و جعله اوّل جبلّته » ; « جبلّة » به معناى مخلوق است ; يعنى انسان در بين موجودات مادّى جاندار اوّل است ، خداوند او را اوّلين مخلوقات جاندار عالم مادّه قرار داد ; اين جمله به خوبى معلوم مىكند اين كه بعضى خواسته اند بگويند انسان مستقل نيست و مرحله تكامل يافته ساير حيوانات است ، حرف درستى نيست ; اين طور نيست كه انسان از ابتدا تك سلولى بوده و در اثر تطوّرات تكامل يافته تا به صورت ميمون در آمده و بر اثر تكامل بيشتر به صورت انسان در آمده است ! بلكه از ابتداى خلقت يك آدم ابوالبشرى خلق شده و همه انسانها از نسل او به وجود آمده اند ، كه هم اين جمله حضرت امير ( عليه السلام ) و هم آيات و روايات ديگر بر اين امر دلالت دارند ; انسان يك موجود مستقل است و ميمون و گاو و شتر و . . . نيز هر كدام يك حيوان مستقل هستند . و بالاخره ظاهر اين عبارت انكار تبدّل انواع است . البته محتمل است كه مقصود از « اوّل جبلّته » اوّليت در مقام و رتبه باشد نه اوّليت به حسب زمان ، يعنى آدم را برترين مخلوق خود قرار داد .
اسكان آدم ( عليه السلام ) در بهشت
« وَاَسْكَنَهُ جَنَّتَهُ ، وَاَرْغَدَ فِيهَا اُكُلَهُ ، وَاَوْعَزَ اِلَيْهِ فِيَما نَهاهُ عَنْهُ »
( و او را در بهشت ساكن فرمود ، و روزىِ او را در بهشت فراهم كرد و وسعت داد ، و در آنچه او را از خوردنش نهى كرده بود سفارش فرمود . )
پس از آن كه خداوند آدم ( عليه السلام ) را خلق فرمود « اسكنه جنّته » او را در بهشت
درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 611
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص٦١١