آمادگى زمين و برگزيدن آدم ( عليه السلام )
« فَلَمَّا مَهَدَ اَرْضَهُ ، وَاَنْفَذَ اَمْرَهُ ، اِخْتَارَ آدَمَ ( عليه السلام ) خِيَرَةً مِنْ خَلْقِهِ ، وَجَعَلَهُ اَوَّلَ جِبِلَّتِهِ »
( پس از آن كه خداوند زمين را گسترانيد ، و امر خود را به آفرينش جارى ساخت ، آدم ( عليه السلام ) را برگزيد و او را برتر از ساير مخلوقاتش گردانيد ، و او را اوّلين مخلوق خود قرار داد . )
« فلمّا مهد ارضه » يعنى وقتى خداوند زمين را آماده و مهيّا كرد ; آن حركتهاى وحشيانه را از زمين گرفت و زمين را مانند گهواره رام ساخت ، در آن درخت و گياهان رويانيد و آن را به نحوى كه مناسب زندگى بشر است مهيّا كرد . « و انفذ امره » و وقتى كه امر خود را در زمين نافذ فرمود ; نافذ شدن امر و فرمان خدا در زمين به اين بود كه كوهها باشند و زمين را از حركتهاى شديد حفظ كنند ، باران ببارد و گل و گياهان را روى زمين بروياند ، خورشيد و ماه باشند و به زمين نور بدهند و مايه حيات بشر باشند و . . . خوب وقتى اين كارها را كرد ، آن وقت به خلقت آدم پرداخت .
« اختار آدم ( عليه السلام ) خِيَرَةً من خلقه » ; « اختيار » به معناى برگزيدن و انتخاب كردن است ; يعنى خداوند از بين مخلوقات خود بهترين را كه آدم ( عليه السلام ) بود انتخاب كرد . انسان به اين دليل كه همه مراحل وجودى طبيعت را دارد و موجود كاملى است ، بهترين و از نظر درجه و مقام بالاترينِ موجودات اين عالم است .
مراحل وجودى انسان در عالم طبيعت از پايين كه شروع شود به اصطلاح فلاسفه ابتدا هيولى است و اگر نخواهيم تعبير به هيولى كنيم بايد بگوييم جمادات است كه از آن تعبير به معادن هم شده است ; معادن در اصطلاح فلاسفه به چيزهايى كه از عناصر مركّب شده اند گفته مىشود ، در مرحله اوّل معدن است ، مرتبه بالاتر از معدن گياه مىباشد ، و مرتبه بالاتر از آن حيوان ، مرتبه بالاتر از حيوان انسان است . پس انسان موجودى است كه همه مراحل قبل را داراست ; او موجودى است كه از عناصر تركيب شده و هم روح نباتى هم روح حيوانى و هم
درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 610
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص٦١٠