« وَتَقْطَعُونَ أَرْحَامَكُمْ »
( و قطع رحم مى كرديد . )
براى يك امر جزئى برادر برادرش را مى كشت .
« الْأَصْنَامُ فِيكُمْ مَنْصُوبَةٌ ، وَالْآثَامُ بِكُمْ مَعْصُوبَةٌ »
( بتها بين شما برپا بود ، و گناهان به شما چسبيده بود . )
« أصنام » جمع « صنم » است ، يعنى بت . « آثام » جمع « إثم » است ، يعنى گناه . بت را عبادت و پرستش مى كردند و كانون گناه بودند ، اين گونه نبود كه گاه گاهى فريب شيطان را بخورند و آلوده به گناه شوند بلكه گناه به آنها چسبيده بود و از آنها جدا نمى شد . خلاصه حضرت در اين قسمت از خطبه مى خواهد بفرمايد : اى مردم شما وضع زندگيتان اين گونه بود كه هم از نظر خانه و زندگى و هم از نظر امور معنوى و عواطف انسانى در وضع بدى قرار داشتيد و به بركت وجود اين پيغمبر از همه جهات وضع شما خوب شد ، اما شما اين گونه با اهل بيت آن حضرت بدرفتارى مى كنيد .
امّا قسمت دوّم از خطبه :
آيا حضرت على ( عليه السلام ) پس از غصب خلافت بيعت كرد ؟
بعد از وفات پيغمبراكرم ( صلى الله عليه وآله و سلم ) حضرت على و حضرت زهرا ( عليهما السلام ) مورد بى لطفى قرار گرفتند و متاركه شدند و در تعيين خلافت و حكومت اصلا حضرت على را به حساب نياوردند ، حضرت مشغول كفن و دفن پيغمبراكرم ( صلى الله عليه وآله و سلم ) بود و مسأله خلافت در سقيفه مطابق آن اساسى كه داشتند انجام شد . اين مسأله مسلّم است كه حضرت على ( عليه السلام ) در اوّل با خلافت به آن صورت مخالف بود و بيعت هم نكرد ، اما در اين كه آيا حضرت على بعداً بيعت كرد يا نه محل خلاف است . در صحيح بخارى در كتاب المغازى و صحيح مسلم در كتاب الجهاد در حديثى از عايشه
درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 420
مساهمون: الشيخ المنتظري
ص٤٢٠