چون بصره لب شط العرب و زمينش در گودى است به محض اين كه آب بالا بيايد آن را فرا مى گيرد .
« بَعِيدَةٌ مِنَ السَّماءِ »
( از آسمان دور است . )
ممكن است مقصود دور بودن زمين بصره از آسمان بالايى طبيعى باشد ; يعنى چون زمين بصره پايين تر است قهراً از آسمان دور تر است . خداوند در قرآن مى فرمايد : ( و أنزلنا من السّماء ماء طهوراً ) ( 1 ) از آسمان آب پاك كننده نازل كرديم . باران كه از كرات بالا نمى آيد ، از همين جو و فضاى بالا مى آيد ; چون بخارهاى دريا بالا مى روند و متراكم مى شوند و به صورت ابر در مى آيند و از ابر باران بر زمين نازل مىشود ، قرآن از بالا تعبير به آسمان كرده است . شاعر هم مى گويد :
« ميان ماه من تا ماه گردون * تفاوت از زمين تا آسمان است »
در اينجا منظور شاعر دورى طبيعى است .
ممكن هم هست مقصود حضرت على ( عليه السلام ) از اين كه فرموده « از آسمان دورند » دورى معنوى باشد ، يعنى دورى از رحمت خدا ، چنان كه حضرت در خطبه سابق هم فرموده بودند : « مردمش گناهكار و پيمان شكن هستند » قهراً چنين مردمى كمتر مورد لطف و عنايت خدا قرار مى گيرند .
« خَفَّتْ عُقُولُكُمْ »
( عقلها و دركهاى شما سبك مى باشند . )
يعنى آدمهاى متفكر و اهل منطق نيستند ، كسانى كه عقلشان سبك است تحت تأثير جوّ قرار مى گيرند ، در واقع حضرت مى خواهند بفرمايند : شتر عايشه همه شما را تحت تأثير قرار داده است ، اطراف او جمع شده ايد و با من كه خليفة اللّه هستم جنگ مى كنيد .
هامش
1 - سوره فرقان ، آيه 48