« وَإِلاَّ فَلْيَدْخُلْ فِيَما خَرَجَ مِنْهُ »
( و اگر گواه و شاهدى بر ادعاى خود ندارد بايد در آن بيعتى كه از آن خارج گشته وارد شود . )
« و الاّ » استثناء نيست ، بلكه در اصل « و ان لايأت » بوده است ; « ان » در « لا » ادغام و « الاّ » شده است . « ما » در « فيما » موصوله است و منظور از آن بيعت است .
خطبه 9
و من كلام له ( عليه السلام ) :
« وَقَدْ أرْعَدُوا وَأَبْرَقُوا ، وَمَعَ هذَيْنِ اْلأَمْرَيْنِ الْفَشَلُ ; وَلَسْنَا نُرْعِدُ حَتَّى نُوقِعَ ، وَلاَنُسِيلُ حَتَّى نُمْطِرَ »
پوشش ضعف ها با تهديدهاى تو خالى
« وَقَدْ أرْعَدُوا وَأَبْرَقُوا ، وَمَعَ هذَيْنِ اْلأَمْرَيْنِ الْفَشَلُ »
( و به تحقيق آنان خيلى رعد و برق نشان دادند ولى با اين همه رعد و برق ، ضعف و زبونى و ترس داشتند . )
بسم الله الرحمن الرحيم
شارحان گفته اند اين عبارت مربوط به اصحاب جمل است . ( 1 ) يعنى همان لشكرى كه طلحه و زبير تهيه كرده بودند . « فَشَل » يعنى ضَعف و جُبن ، در قرآن آمده : ( و لاتنازعوا فتفشلوا ) ( 2 ) نزاع نكنيد و گرنه ضعيف مىشويد .
ظاهراً طلحه و زبير سى هزار نفر در بصره براى جنگ جمع آورى كردند ، در اين
هامش
1 - رجوع شود به منهاج البراعة ، ج 3 ، ص 159 ; شرح ابن ابى الحديد ، ج 1 ، ص 237 ; و شرح ابن ميثم بحرانى ، ج 1 ، ص 284
2 - سوره انفال ، آيه 46