« وَكُهُوفُ كُتُبِهِ »
( و محلّ هاى حفظ و نگهدارى كتابهاى پيغمبرند . )
« كهوف » جمع « كهف » است به معناى غار ، سابقاً چيزهاى نفيس را براى اين كه از دستبرد دزدها و غارتگران محفوظ باشد در غارها مخفى مىكردند .
حضرت مىفرمايند : غارهاى كتابهاى پيغمبراكرم ( صلى الله عليه وآله و سلم ) همان آل آن حضرت هستند . كتابهاى پيغمبر چه بوده است ؟ ممكن است قسمت هايى از قرآن بوده كه پيغمبراكرم ( صلى الله عليه وآله و سلم ) دستور مىداده برايش بنويسند ; يعنى همان تكه هايى از قرآن كه نوشته شده بود . ممكن است مراد از كتابهاى پيغمبر دستورات و فرمانهايى باشد كه براى افراد و پادشاهان داشته است . و ممكن است مراد كتابهاى آسمانى بوده ، چون از اخبار و روايات استفاده مىشود كه كتابهاى آسمانى پيش ائمه ما بوده ، ائمه ما فرموده اند كه 104 كتاب كه از طرف خدا نازل شده همه اش پيش ما هست . ( 1 )
« وَجِبَالُ دِينِهِ »
( و كوههاى دين پيغمبرند . )
دين تشبيه شده است به زمين ، زمين با همه وسعتى كه دارد اگر كوهها را نداشته باشد متزلزل است ، روى پاى خودش نمىايستد ، و لذا قرآن مىگويد : ( و الجبال اوتاداً ) ( 2 ) كوهها را ميخهاى زمين قرار داديم تا مانع تزلزل و اضطراب زمين بشود . دين پيغمبراكرم ( صلى الله عليه وآله و سلم ) اگر بخواهد محفوظ باشد - با همه وسعتى كه دارد - بايد كوههايى داشته باشد تا دين را حفظ كنند ، حضرت على ( عليه السلام ) در اينجا ائمه ( عليهم السلام ) يعنى آل پيغمبر را به كوههاى دين تشبيه فرموده اند ; يعنى آل پيامبر كوههايى هستند كه اضطراب و تزلزل و از بين رفتن دين پيغمبر را بر طرف مىكنند و دين پيغمبر را حفظ مىنمايند .
هامش
1 - منهاج البراعة ، ج 2 ، ص 315 ; و توحيد صدوق ، ص 275
2 - سوره نبأ ، آيه 7