تفاوتى نيست پس نگاه كن به آسمان آيا در آن شكاف مىبينى ؟ يا آيه ديگرى آمده : ( اذا السّماء انفطرت ) ( 1 ) وقتى كه آسمان شكافته شد . يكى از آثار قيامت اين است كه در آسمانها شكاف پيدا مىشود .
نظر متكلّمين در مورد قدرت
در معناى قدرت ، متكلّمين با فلاسفه اختلاف دارند ; ( 2 ) متكلّمين مىگفتند : قدرت معنايش « صحّة الفعل و التّرك » است ; يعنى وقتى كه فعل و ترك كار صحيح باشد . يا « الصّفة الّتى يتمكن معها الحىّ من الفعل او التّرك » يعنى آن صفتى كه زنده با آن صفت تمكّن دارد از فعل و ترك ، تعبير به تمكّن كردهاند . اين تعبيرى است كه متكلّمين در تعريف قدرت كردهاند .
صحّت و تمكّن از صفات ممكنات است و در مورد ذات حق تعالى معنى ندارد كه بگوييم تمكّن يا صحّت ، چون ذات حق تعالى واجب الوجود است و محلّ عوارض نيست كه صحّت و تمكّن بر او عارض شود . قدرت او عين ذات اوست و ذات او ازلى است .
نظر فلاسفه در مورد قدرت
فلاسفه گفتهاند : قدرت را بايد طورى معنى كرد كه بر قدرت حق تعالى هم صادق باشد . در مورد قدرت ، آنها گفتهاند : « كون الفاعل في ذاته بحيث ان شاء فعل و ان لم يشأ لم يفعل » ( 3 ) يعنى فاعل ( كننده كار ) جورى باشد كه اگر بخواهد به جا آورد و اگر نخواهد به جا نياورد . اين مطلب در مورد قدرت ما صادق است ، من قدرت دارم يعنى طورى هستم كه اگر خواستم كارى را مىكنم و اگر نخواستم نمىكنم ;
هامش
1 - سوره انفطار ، آيه 1
2 - رجوع شود به الحكمة المتعالية ( الاسفار الاربعة ) ، ج 6 ، ص 307 تا 312
3 - الحكمة المتعالية ( الاسفار الاربعة ) ، ج 6 ، ص 307