بايد دانست كه ما بر حسب قواعد علم كلام صفاتى براى امام ثابت ميكنيم كه عقل غالب مردم تا آن حدود ميرسد ، و مسأله ديگر ولايتى است كه اهل اللّه ميگويند در هر زمانى وجود ولى لازم است و آن از علوم ديگر است غير كلام و ما بايد آن ولايت را بمضامين روايات ثابت كنيم و آن غير ولايت بمعنى امامت ظاهرى است و هر كس رواياتى كه در اوصاف ائمه وارد شده تتبع كند يقين حاصل خواهد كرد كه ولايت به همه معانى در آنها بود تا خاتم الاولياء و الأوصياء كه ولايت به دو ختم گرديد و اگر كسى تكلف نورزد و بنا بر بيهودهگوئى نگذارد هرگز تعقل نميشود كودكى چون امام على نقى عليه السّلام در شش سالگى و يا مانند امام محمّد تقى عليه السّلام در نه سالگى مقتداى خلق گردد ؛ و جماعتى دعوى علوم اولين و آخرين درباره آنها كنند و دشمنان قوى بسيار در صدد رسوا كردن آنان برنيايند و اگر ولايت در آنها نباشد اين امور معقول نيست .
و محاربو على كفرة و مخالفوه فسقة .
مسأله هشتم - در احكام مخالفين شارح علامه فرموده محارب على كافر است چون پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود اى على آنكه با تو جنگ كند با من جنگ كرده است و بىشك كسى كه با پيغمبر جنگ كند كافر است و گاه شبهه مىشود كه آن حضرت با اهل جمل و نهروان معامله كفار نكرد و حق آن است كه اين مسأله فعلا محل ابتلاى ما نيست ، زيرا كه فعلا نه امير المؤمنين عليه السّلام موجود است و نه معصومين از اولاد او ظاهر و در اين عهد هر كس منكر يكى از ضروريات دين باشد دانسته كافر است از جمله امامت و خلافت و فضل و منقبت امير المؤمنين عليه السّلام .
اما مخالفون آن حضرت در امامت يعنى او را اصلا امام ندانند يا امامت خلفاى پيش از وى را نيز ثابت كنند و او را پس از آنها امام شناسند مانند اهل سنت و زيديه و بلفظ جامع هر اعتقاد واجب كه انكار آن بانكار توحيد و رسالت نيانجامد اگر كسى بىتقصير آن را منكر شود چيزى بر او نيست و اگر بتقصير منكر باشد فاسق است مثل آنكه نداند امام موسى بن جعفر عليه السّلام امام هفتم است يا نداند دين عيسى عليه السّلام در زمان او حق
كشف المراد شرح تجريد الإعتقاد ( فارسى ) — صفحة 558
مساهمون: العلامة الحلي
ص٥٥٨