و مكره قصاص مىشود . « 1 »
20 . مرداوى ( در مورد گفتهء او : « اگر به فرد كبير و عاقلى كه به حرام بودن قتل آگاه است امر به كشتن دهد و او چنين كند قاتل قصاص مىشود . » ) : اين مذهب ماست كه بر آن نص وارد شده و اصحاب هم بر همين قولند . امّا قول صحيح از نظر ما اين است كه : تنها دستوردهنده تعزير مىشود و بر اين نيز نص هست . در فروع ، رعايتين ، حاوى الصغير و غير آنها ، آن را مقدّم داشته است و از او ( احمد بن حنبل ) نقل شده است : مانند نگهدارندهء مقتول ، زندانى مىشود و در مبهج روايتى آمده است : او نيز كشته مىشود . او گفته است :
اگر كبير و عاقل و عالم به تحريم قتل باشد ، به سبب فرمانى كه به بندهاش داده ، كشته مىشود . « 2 »
نظر نگارنده : چكيدهء ادلّه در اينجا اين شد :
الف ) خبر ابن رئاب از امام باقر - عليه السلام - دليل اصلى در مسألهء است و محقق از آن ، به روايت و شهيد ثانى در روضة البهيّة و صاحب رياض المسائل و جواهر الكلام و نيز از معاصران ، آقاى خوئى و شيخ والد ، به حديث صحيح تعبير كردهاند .
از نظر صاحب جواهر برمىآيد كه ضعف روايت به وجود سهل بن زياد ، با عمل اصحاب جبران مىشود . پس اگر نگوييم كه عمل ايشان جابر است يا نگوييم كه امر در مورد سهل ، سهل و آسان است « 3 » ، مشكل است كه بگوييم : حكم با اين روايت ، ثابت مىشود . البته صدوق آن را از ابن محبوب از على بن رئاب از زراره « 4 » روايت كرده است و طريقش به ابن محبوب صحيح است ؛ « 5 » يعنى محمد بن موسى بن متوكل از عبد اللّه بن جعفر حميرى و سعد بن عبد اللّه از احمد بن محمد بن عيسى از حسن بن محبوب . « 6 »
ب ) اجماع : اجماع را شهيد ثانى در روضة مدّعى شد و صاحب رياض از شهيد ثانى نقل كرد و والد نيز آن را بيان داشت .
ج ) شهرت : آن را صاحب رياض و از معاصران ، آقاى خوئى ادّعا كردهاند .
هامش
( 1 ) . اختيار ، ج 2 ، ص 108 .
( 2 ) . انصاف ، ج 9 ، ص 454 .
( 3 ) . نك : معجم رجال الحديث ، ج 8 ، ص 340 .
( 4 ) . من لا يحضره الفقيه ، ج 4 ، ص 81 ، ح 17 .
( 5 ) . نك : معجم رجال الحديث ، ج 5 ، ص 91 .
( 6 ) . من لا يحضره الفقيه ، « مشيخه » ، ج 4 ، ص 49 .