سه روز در مورد مرتد و شفيع در حقّ شفعه ، مورد نزاع را شامل شود . « 1 »
3 . يك سال كامل ؛ اين قول از اسكافى نقل شده و دليلى ندارد و ممكن است آن ( سنه سال ) تصحيف كلمهء « ستة » باشد كه در اين صورت موافق قول شيخ و پيروانش است . « 2 »
4 . حبس تا احضار بينه يا فصل خصومت بدون تعيين زمان ؛ دليل عدم تعيين زمان ، آن است كه بدان نپرداختهاند . « 3 »
چهارم : هرگاه غير ولىّ دم پس از ثبوت قصاص يا پيش از ثبوت آن ، متهم به قتل را بكشد
ظاهر اين است كه قصاص مىشود ؛ زيرا موجب قصاص ، از بين بردن جان انسان بىگناه و برابر ، به عمد و ظلم است :
1 . علّامه حلّى : اگر بر مسلمانى قصاص واجب شود و غير ولى او را بكشد قصاص واجب مىشود . « 4 »
2 . آية اللّه خوئى : هرگاه بر مسلمانى قصاص ثابت شود و غير ولىّ دم ، او را بدون اذن ولى بكشد ، بدون اختلاف و اشكالى قصاص مىشود ؛ زيرا آن متهم به قتل نسبت به اين قاتل ، خونش محفوظ است . . . . « 5 »
3 . سرخسى : هرگاه مردى متهم به قتلى را ، كه به دستور امام زندانى شده است ، پيش از اثبات جرم بكشد و پس از آن به آنچه انجام داده بينه اقامه شود ، قاتل قصاص مىشود ؛ زيرا مصون و محقون الدم بودن او به مجرد تهمت - مادامىكه قاضى به مهدور الدم بودن مقتول حكم نكند - رفع نمىشود ؛ چون محل براى حكم قاضى از بين رفته است . پس وجود اين بينه مانند عدم آن است ، جز اينكه قاتل ولىّ مقتول باشد كه متهم به قتل ، او را در راهزنى كشته است . پس در اين هنگام قصاص نمىشود ؛ زيرا او حقّ خود را استيفا كرده است . « 6 »
پنجم : آيا قاتل در قتل خطايى حبس مىشود ؟
هامش
( 1 ) . مسالك الافهام ، ج 15 ، ص 223 .
( 2 ) . جواهر الكلام ، ج 41 ، ص 261 . تصحيف : خطا در نوشتن با كاستن يا افزودن نقطههاى آن « م » .
( 3 ) . قواعد و فوائد ، ج 2 ، ص 298 .
( 4 ) . تحرير الاحكام ، ج 2 ، ص 248 .
( 5 ) . مبانى تكملة المنهاج ، ج 2 ، ص 69 .
( 6 ) . مبسوط ، ج 9 ، ص 205 .