على - عليه السلام - در بدهكارى حبس مىكرد ، پس اگر افلاس و حاجتمندى او آشكار مىشد ، او را رها مىكرد تا مالى به دست آورد .
مجلسى دوم مىگويد : موثق است . . . والد ( مجلسى اوّل ) مىگويد : ظاهر آن است كه حبس در موردى خواهد بود كه مورد دعوا مال باشد يا براى او مالى باشد ، مانند مهر . « 1 »
3 . محمد بن على بن محبوب ، عن إبراهيم بن هاشم ، عن النوفلي ، عن السكوني ، عن جعفر ، عن أبيه عليهما السّلام : إنّ عليّا عليه السّلام كان يحبس في الدين ، ثم ينظر ، فإن كان له مال أعطى الغرماء ، و إن لم يكن له مال دفعه إلى الغرماء ، فيقول لهم : اصنعوا به ما شئتم ؛ إن شئتم آجروه و إن شئتم استعملوه . . . « 2 »
على - عليه السلام - در مورد بدهى به حبس مىانداخت ، سپس توجه مىكرد ، اگر مالى داشت ، آن را به بدهكاران مىداد و اگر مالى نداشت ، او را به طلبكاران تحويل مىداد و مىگفت : هر كارى مىخواهيد با او بكنيد ؛ اگر خواستيد او را به اجيرى دهيد و اگر خواستيد ، او را به كار بگيريد .
سخنان بزرگان در مورد اين حديث
الف ) شيخ طوسى : اين روايت و روايت طلحة بن زيد « 3 » با خبر زراره منافاتى ندارد كه در آن آمده است : جز در سه موردى كه ذكر كرده حبس نمىكرد ؛ چرا كه در آن ، دو چيز احتمال دارد : يكى اينكه آن حضرت به عنوان مجازات جز آن موارد را حبس نمىكرد .
وجه دوم اينكه آن حضرت جز در موارد مذكور حبس طولانى را اعمال نمىكرد ؛ زيرا حبس در مورد بدهكارى تنها تا زمانى است كه وضعيت او روشن شود ، پس اگر هيچ چيز نداشت و اين آشكار شد ، او را رها مىكنند و گرنه او را - به شكلى كه گذشت - به پرداخت بدهى الزام مىنمايند . « 4 »
ب ) ابن ادريس : اين روايت صحيح نيست ؛ چرا كه با اصول مذهب ما مخالف و با مفاد قرآن كريم نيز متضاد است . خداوند متعال مىفرمايد :
وَ إِنْ كانَ ذُو عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ
هامش
( 1 ) . ملاذ الاخيار ، ج 10 ، ص 166 .
( 2 ) . تهذيب الاحكام ، ج 6 ، ص 300 ، ح 45 .
( 3 ) . مجلسى مىگويد : مثل اينكه سهو قلم روى داده است . درست آن ، روايت غياث بن ابراهيم است . ملاذ الاخيار ، ج 10 ، ص 207 .
( 4 ) . تهذيب الاحكام ، ج 6 ، ص 300 ، ذيل ح 45 .