كرد و او را زندانى كرد ؛ زيرا او با شعر خود ( و اقعد فإنّك أنت الطاعم الكاسي ) به زبرقان تميمى طعنه زده بود . « 1 »
6 . جزيرى : هر كس به مسلمانى بگويد : اى فاسق ! يا اى خبيث ! يا اى كافر ! يا اى دزد ! يا اى خنثى ! يا اى آدمكش ! يا اى فاجر ! يا اى بىنماز ! و ديگر عيوب كه تهمت زنا در آن نباشد ، در هيچيك از اينها حدّ اجرا نمىشود . تنها حاكم به مقدارى كه براى تأديب و بازدارندگى او صلاح مىداند ، او را به زدن و زندانى كردن و توبيخ تعزير مىكند . « 2 »
نظر نگارنده : عقوبتى كه متوجه دشنامدهنده و تهمتزنندهء غير از زنا مىشود - چنان كه ملاحظه كرديد - از نظر فريقين ، تعزير است پس جواز حبس ، توقف دارد بر اينكه تعزير شامل حبس هم بشود .
فرع : اگر قاضى به عدالت افرادى كه شاهد قذف هستند آگاهى ندارد ، آيا متهم زندانى مىشود تا عدالت شهود ثابت شود يا نه ؟
ظاهرا به صرف تهمت جايى براى حبس نيست ، مگر در يك مورد كه اتهام كشتن در كار باشد با اختلافى كه بحث آن گذشت . ولى يكى از فقيهان اهل سنّت در اينجا هم قائل به حبس است . سرخسى مىگويد : اگر قاضى به عدالت شاهدان قذف آگاهى نداشت ، متهم را زندانى مىكند تا راجع به عدالت ايشان تحقيق كند ؛ و علت حبس اين است كه او به جهت ارتكاب حرام ، يعنى پردهدرى و ايذاى مردم با تهمت ، اكنون متهم است و قاضى از او ضامن نمىخواهد ؛ زيرا ضمانت براى اطمينان و احتياط است ؛ در حالى كه حد بر پايهء دفع و سقوط است . « 3 »
3 . حبس مردمآزار
1 . ابن نجار حنبلى : كسى كه به ايذاى مردم ، حتى با اشارهء چشمش معروف است تا ابد در زندان مىماند . « 4 »
شارح گفته : حبس مىشود تا بميرد يا توبه كند . « 5 »
هامش
( 1 ) . تراتيب الاداريه ، ج 1 ، ص 299 .
( 2 ) . الفقه على المذاهب الاربعه ، ج 5 ، ص 218 .
( 3 ) . مبسوط ، ج 9 ، ص 106 .
( 4 ) . منتهى الارادات ، ج 2 ، ص 479 .
( 5 ) . شرح منتهى الارادات ، ج 3 ، ص 362 .