يعنى روايت حبس و ضرب ضعيف است و چيزى كه ضعف آن را جبران كند ، نداريم . « 1 »
آراى ديگر مذاهب
9 . ابن حزم : ابو محمد مىگويد : . . . مردى از كنار ديگى گذشت و باعث شد ديگ بيفتد روى سر مردى و مويش را بسوزاند ، شكايت نزد على بن ابى طالب بردند حضرت يك سال به وى مهلت داد ، ولى مو نروييد . آنگاه آن حضرت حكم كرد كه بايد به او ديه بپردازد ؛ و از طريق سعيد بن منصور ، ابو معاوية الضرير ( نابينا ) ما را حديث كرد ، حجاج ما را حديث كرد ، از مكحول ، از زيد بن ثابت ، كه گفت : در مو اگر نروييد ، ديه است . در بسيارى از اين ابواب به اين روايت استدلال كردهاند و اين قول شعبى است . ابو سفيان ثورى ، ابو حنيفه ، حسن بن حى ، احمد بن حنبل و اسحاق بن راهويه گفتهاند : در موى سر و نيز ريش اگر نرويد ، ديه است ، ولى از نظر مالكيان و شافعيان در اين موارد فقط حكومت است . « 2 »
نظر نگارنده : موضوع حكمى كه از طرق ما در روايات آمده و فقيهان ما از آن بحث كردهاند ستردن عمدى موى سر زن است ، ولى آنچه در روايت محلّى است از بين بردن خطايى موى سر مرد است كه احتمال دارد گفته شود : ثبوت حكم براى حالت عمدى به طريق اولى است و نيز اين حكم براى زن هم ثابت مىشود ؛ چون فرقى ميان مرد و زن نيست ، بلكه به طريق اولى براى زن نيز هست .
3 . حبس زنندهء بردهء خويش
گفته شده : كسى كه بردهاش را بدون گناه بزند ، زندانى مىشود . شايد علت حبس ، ارتكاب حرام باشد . كندى در مصنّف خود مىگويد : از ابو على روايت است : هر كس بندهاش را بدون گناه بزند ، حبس مىشود . « 3 »
هامش
( 1 ) . مفتاح الكرامه ، ج 10 ، ص 379 .
( 2 ) . محلّى ، ج 10 ، ص 433 ، مسألهء 2033 .
( 3 ) . ص 20 .