ميان دار العجله و ديوار مسجد مىگذشت . دو كوه ديلمى و شيبه را در عصر جاهلى واسط مىناميدند . « 1 »
بنى عبد الدار را كويى بود بر جبل شيبه در پشت خانهء عبد الله بن مالك و تا سراى ازرق بن عمرو امتداد داشت .
سراى ازرق جنب سراى طلحة بن ابى داود حضرمى بود . كه در جنب آن خانهء حفصه به نام دار الزّوراء قرار داشت و آن نزد در خانهء ازرق بود . از پيش از اسلام آن كوى متعلق به آنها بوده است . « 2 »
در جانب ديگر سراى طلحه ، سراى عتبة بن فرقد سلمى است . از بناهاى مروه خانهء خطاب بن نفيل بود كه بعد از آن عمر بن خطّاب شد . عمر آن را خراب كرد تا براى فرود آمدن حاجيان و خوابانيدن اشترانشان ، ميدانگاهى ترتيب دهد . اين خانه ميان خانهء مخرمه و خانهء وليد بن عتبه بود . خانهء مخرمة بن نوفل به عيسى بن على بن عبد الله بن عباس رسيد .
ابو بحر مجوسى در سال 161 بناى آن را تجديد كرد و سقفى نيكو زد و درهايى نيكو نهاد . « 3 »
در مروه بود خانهء عمر بن عبد العزيز . اين خانه را رمله دخت عبد الله بن عبد الملك بن مروان ، زوجهء عبد الواحد بن سليمان بن عبد الملك بن مروان خريد و وقف كرد كه حاجيان در آن سكونت كنند يا آنان كه به قصد عمره به مكه مىآيند . در دهليز اين خانه ، براى مسافران همواره نوشيدنيهاى گوارا وجود داشت تا مسافران در موسم حج بنوشند .
ازرقى گويد : « 4 » معاوية بن ابى سفيان در مكه خانههايى ساخت ؛ از جمله شش خانه در كنار هم بود بدون فاصله . و آنها عبارت بودند از :
1 - دار البيضاء در مروه كه از گچ ساخته شده بود و از اينرو سراسر سفيد بود .
2 - جدر الرّقطاء ، كه ديوارهاى آن با آجر سرخ و گچ بنا شده بود . و رقطاء به معناى خال خالى است .
3 - دار المراجل در كنار رقطاء . از آن جهت آن را بدين نام مىخواندند كه معاويه در آنجا ديگهاى مسين نهاده بود تا در زمان حج براى حاجيان و در ماه رمضان طعام پزند . مراجل به
هامش
( 1 ) - ازرقى 2 ، ص 230 .
( 2 ) - ازرقى 2 ، ص 201 .
( 3 ) - ازرقى 2 ، ص 48 ، 82 ، 213 .
( 4 ) - ازرقى 6 ، ص 191 .