برمىگردد ؛ يعنى بعد اخراجكم .
« عَمَّا قَلِيلٍ » .
« ما » زايد است و « قليل » مجرور به « عن » و متعلق به « يصبحن » و لام مانع از اين امر نمىشود ؛ زيرا صرفا براى تأكيد است ، چنانكه ابو البقاء در كتاب الاملاء اين مطلب را بيان كرده است . « بعدا » مصدر و مفعول مطلق جانشين فعل و به معناى بعدوا بعدا مىباشد .
تفسير
ثُمَّ أَنْشَأْنا مِنْ بَعْدِهِمْ قَرْناً آخَرِينَ .
ضمير « بعدهم » به قوم نوح برمىگردد . مراد از « قرن » در اينجا گروه است و خداوند نام اين گروه را بيان نكرده است . مفسران مىگويند : مراد از هم [ مساوى مرجع ضمير ] عاد ، قوم هود است و اين ديدگاه درست مىباشد ، به دليل اينكه در سورهء اعراف ، آيهء 65 - 69 چنين آمده است :
وَ إِلى عادٍ أَخاهُمْ هُوداً
وَ اذْكُرُوا إِذْ جَعَلَكُمْ خُلَفاءَ مِنْ بَعْدِ قَوْمِ نُوحٍ
و بر قوم عاد ، برادرشان هود را فرستاديم . . . به ياد آريد آن زمان را كه شما را جانشين قوم نوح ساخت » .
دربارهء هود عليه السّلام و قوم او در سورهء هود از آيهء 50 - 65 ، جلد چهارم ، سخن گفته شد .
ازاينرو ، بهطور گذرا آياتى را كه در مقام تفسير آنها هستيم ، مرور مىكنيم ، همانگونه كه آياتى را كه دربارهء نوح عليه السّلام و قومش سخن گفت ، مرور كرديم .
فَأَرْسَلْنا فِيهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ .
خداوند هود عليه السّلام را به سوى عاد فرستاد ، درحالىكه وى از همين قوم بود و در ميان آنها زندگى مىكرد .
أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ ما لَكُمْ مِنْ إِلهٍ غَيْرُهُ أَ فَلا تَتَّقُونَ .
هود عليه السّلام قومش را به يكتاپرستى و رها كردن شرك فراخواند و آنان را به خشنودى و پاداش خداوند مژده و از خشم و عذاب او بيم داد .
وَ قالَ الْمَلَأُ مِنْ قَوْمِهِ الَّذِينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِلِقاءِ الْآخِرَةِ وَ أَتْرَفْناهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا ما هذا إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ يَأْكُلُ مِمَّا تَأْكُلُونَ مِنْهُ وَ يَشْرَبُ مِمَّا تَشْرَبُونَ .
مادام كه او چنين باشد ، هيچ امتياز و برترى نسبت به شما ندارد . بنابراين ، چگونه از او فرمان مىبريد ؟