و مراد از خبر متواتر خبرى است كه از پيغمبر يا امام باندازهء نقل كرده باشند كه اجتماع و تبانى آنها بر دروغ بحسب عادت محال باشد ، نظير امور خارجيه از قبيل اخبار بوجود مكه و مدينه و پاريس و لندن و خبر متواتر بر سه قسم است لفظى - معنوى و اجمالى .
متواتر لفظى آنست كه لفظ مخصوصى را بنحو تواتر نقل كنند مثل :
من كنت مولاه فهذا على مولاه ( هر كه من ولى و صاحب اختيار اويم اين على صاحب اختيار او است ) .
متواتر معنوى آنست كه مطلبى را بنحو تواتر با الفاظ مختلف نقل كنند مانند ظهور حضرت مهدى عليه السّلام بعد از طول غيبتش .
متواتر اجمالى آنست كه الفاظ مختلفه بمعانى مختلفه نقل شود لكن قدر متيقنى از ميان آنها بدست آيد مثل رجعت ائمه ( ع ) .
و اجماع اتفاق جميع علماء شيعه است بر امرى از امور دينى چنانچه مشروحا ذكر شد .
و خبر واحد محفوف بقرائن قطعيه ، خبرى است كه بواسطه قرائن و نشانههائى كه با اوست يقين پيدا شود كه از پيغمبر يا امام رسيده و اين بر دو قسم است : اول خبر واحدى كه داراى قرائن داخلى باشد به اين معنى كه عبارات و مضامين خبر بكيفيتى باشد كه قطع پيدا شود غير پيغمبر و امام نميتوانند چنين عباراتى را تنظيم نمايند ، مانند دعاى كميل و پارهء از خطب نهج البلاغه .
دوم خبر واحدى كه داراى قرائن خارجى باشد به اين معنى كه در نزد علماء و ارباب حديث از مسلميات محسوب شود مثل الناس مسلطون على اموالهم ( مردم بر اموال خود مسلطند ) .
تقليد چيست ؟ پذيرفتن قول ديگرى را بدون دليل تقليد گويند و علامه حلى و جمع كثيرى از علماء تقليد را در اصول دين جايز ندانسته و فاضل مقداد علت جايز نبودن آن را دو چيز شمرده است .
كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى ) — صفحة كلم الطيب 7
مساهمون: سيد عبد الحسين طيب
صكلم الطيب ٧