اول - اينكه اثر ظلم سابقين عايد لاحقين شده باشد ، مثل اينكه پدر خانهء يا مالى را بعدوان تصرف كرده باشد و اولاد او با علم به اين امر از آن استفاده كنند در اين صورت انتقام و مكافات از آنها بواسطه شركت در ظلم آنهاست و اين منافى با قواعد عدل نيست .
دوم - اينكه لاحقين بافعال سابقين راضى باشند در اين صورت نيز بمقتضاى قواعد و آيات و اخبار انتقام و مكافات از لاحقين صحيح و بمورد مىباشد ، چنانچه در خبر است الراضى بفعل قوم كالداخل فيهم و على الداخل اثمان اثم الرضا و اثم الدخول ( كسى كه به عمل گروهى راضى باشد مثل اينست كه داخل در آن گروه بوده و بر داخل دو گناه است گناه راضى بودن و گناه داخل بودن ) .
و من احب عمل قوم حشره اللّه معهم ( كسى كه دوست دارد عمل گروهى را با آن گروه محشور شود ) .
و خداوند در قرآن مجيد ميفرمايد :
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَتَّخِذُوا - الْيَهُودَ وَ النَّصارى أَوْلِياءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ وَ مَنْ يَتَوَلَّهُمْ مِنْكُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ
« 1 » .
اى كسانى كه ايمان آورديد يهود و نصارى را دوست خود مگيريد ، ايشان باشند كه دوستان يكديگرند ، و هر كه ايشان را دوست بدارد از آنهاست و خدا ظالمين را هدايت نميكند .
سوم - اينكه اولاد از عمل آباء خود تبرى جويند و هيچ بهرهء از آنها به اينها نرسيده باشد ، يا اگر رسيده تدارك كرده باشد در اين صورت چنين اولادى از مورد اين اخبار بيرون خواهند بود زيرا انتقام از آنها خلاف عدل است .
ثانيا - راجع باولادى كه از زنا يا غذاى حرام پيدا شده باشند ميگوئيم لازمه
هامش
( 1 ) سوره مائده آيه 56