استاد دانشمند و كتابشناس فرزانه ، سيد احمد حسينى در تراجم الرجال در بيان خصوصيات علمى و مذهبى محدّث ارموى چنين مىنويسد : كان شديد الولاء لأهل البيت عليهم السلام يرى أن الحق لايوجد إلّا في الأحاديث المأثورة عنهم ، ولايمكن تطبيق الإسلام الصحيح إلّا باتّباعهم والأخذ عنهم ، ولذا كان شديد الذبّ عن مذهبهم ، حاد اللسان مع من يجادله في ذلك . كانت له همّة عالية و نشاط لايَعرف التعب والكلل في التحقيق و تصحيح الكتب و طبعها ، مع نفس طويل جداً في تعاليقه بحيث أصبح أكثر منها أكبر و أضخم من الأصل . ( 1 ) محقّق ارجمند ، ميرهاشم محدّث كه به حق ، خَلَفى صالح و وارثى لايق ( در طريق كسب كمالات ) براى محدّث ارموى است ، در بيان خصوصيات اجتماعى ، علمى ، مذهبى و خانوادگى پدرش چنين مىگويد : بارزترين خصوصيت پدرم ، عشق و علاقهء قلبى و شديدش به دين اسلام و مذهب تشيّع بود . روزى نبود كه ايشان مطلبى از تاريخ اسلام برايمان نگويد و هيچ وعده غذايى در خانه ما خورده نمىشد ، مگر اينكه ايشان از ائمهء اطهار عليه السلام ذكرى مىكرد . در فاصله عاشورا تا اربعين هر سال ، يعنى در همهء اين چهل روز ، زيارت عاشورا را با صد لعن و صد سلام مىخواند . به دعاى ندبه ، عشق عجيبى داشت و اين عشق را در كتابى كه تحت نام كشف الكربة فى شرح دعاء الندبة نوشته ، نمايان كرده است . افسوس كه ثمرهء شصت سال عشق او ، هنوز به صورت دستنوشته است و شرايط چاپ آن فراهم نشده است . بسيار روشن و منطقى بود ، هيچگاه اسلام را از دريچهء تحجّر و تنگنظرى و خشونت به ما نياموخت ؛ بلكه سعهء صدر و گذشت و بزرگوارى را سرلوحه كارهاى خود داشت . استاد ، به ائمهء اطهار عليه السلام ارادتى خاص داشت ، به طورى كه در تمام نوشته هايش اين ارادتْ هويداست . از ايشان ، نصيحت نامهاى خطاب به فرزندانش در دو صفحه باقى مانده كه : ما در شرايط سخت زندگى و هنگامى كه تمام درها را به روى خود بسته ببينيم ، به آخرين حجّت خدا ، حضرت ولى عصر - ارواحنا فداه - پناه ببريم . اهل تظاهر نبود و تا آخر عمر نخواست كه خود را به رخ ديگران بكشد . در رفتار اجتماعى بسيار متواضع و فروتن بود . دوستان كمى داشت ؛ امّا نسبت به آنان وفادار بود و اداى حق
ميراث حديث شيعه — صفحة 455
مساهمون: مهدى مهريزى
ص٤٥٥
هامش
( 1 ) . تراجم الرجال ، سيد احمد حسينى ، ج 1 ، ص 129 .