بنده مشروح وضع تجاوزات و كيفيت را با عريضهاى به جانب باب عالى ، عرض و اطلاع مىدهم . به بخشش و عطاى فرمايش شما نياز است . در اين باب امر و فرمان .
متن اصلى تحريرات امارت جليله مكه مكرمه ، به طرف مديريت اوراق بهيّه ، لفاً ارسال مىشود . 22 كانون اول 1308 .
131 . لزوم برخورد مناسب با حجاج ايرانى
طبق احكام معاهده ، حمل هرگونه تنباكو و توتون و ساير لوازمات مخصوص به خود حجاج و زوار ايران ، از رسومات « 1 » معاف است . مأموران رژى « 2 » كه در بعضى محلههاى اماكن هستند ، تنباكو و توتون زوار مرقومه را ضبط مىكنند . تنباكوهايى كه در دكان و مغازههايشان موجود است ، به زور ، أخذ و خانههايشان را غارت مىكنند . در اين خصوص ، از سفارت ايران تقرير آمده كه حاوى بر بعضى افادات اينچنين است .
اين موضوع به نظارت جليله خارجه و اجراى تبليغات مقتضيه به نظارت ماليه ، در حق فروشگاههاى تنباكو ، با ارسال تذكره ، اطلاع داده شد . نيز به عهد و حكم كه درباره معاف بودن حجاج و زوار ايرانى از رسم توتون و تنباكويى كه به همراهشان مىبرند ، استناد شد . به نظارت جليله خارجه اطلاع داده شد و جواب آن به تاريخ 8 كانون اول 1291 دريافت شد .
در ماده 7 قرارنامهاى كه سفارت مشاراليه تنظيم كرده ، امتيازات توتون و تنباكو و نمك در ماده دوم معاهده ارزروم به تاريخ 1238 ، به حضرات حجاج و زوار ايرانى كه در معاهدات سابق داده شده بود نيز تأييد شد . بايد با حجاج و زوار رفت و آمد كننده
هامش
( 1 ) 1 . گمرك .
( 2 ) . اشاره به شركت انگليسى رژى دارد كه قرارداد انحصار تجارت توتون و تنباكو را در زمان ناصرالدين شاه ( 1307 ق ) به دست آورد ؛ اما سپس با هوشيارى علما و فتواى ميرزاى شيرازى مبنى بر تحريم استعمال هرگونه توتون و تنباكو ، شاه مجبور شد اين قرارداد را لغو كند .